Auteur: Roos Stuurman

  • Gezondheid alleen is niet genoeg

    Gezondheid alleen is niet genoeg

    Door: Marlies Tobias – yogadocent, yoga educator en MS (Yoga) student, specialisatie Yoga Therapy, aan Vivekananda Yoga University.

    Kun je je heel voelen zonder gezond te zijn? Die vraag laat me de laatste tijd niet meer los.

    In mijn werk ontmoet ik mensen met Long COVID die lichamelijk nog altijd veel beperkingen hebben, maar zich gaandeweg minder gebroken voelen. Ze ervaren meer rust, meer vertrouwen en meer verbinding met zichzelf. Tegelijk ken ik ook mensen met een lichaam dat ogenschijnlijk prima functioneert, maar die zich nooit werkelijk thuis lijken te voelen in zichzelf. Dat zette me aan het denken.
     

    Misschien zijn gezondheid en heel-zijn niet hetzelfde.

    In mijn werk ontmoet ik mensen met Long COVID die lichamelijk nog altijd veel beperkingen hebben, maar zich gaandeweg minder gebroken voelen. Ze ervaren meer rust, meer vertrouwen en meer verbinding met zichzelf. Tegelijk ken ik ook mensen met een lichaam dat ogenschijnlijk prima functioneert, maar die zich nooit werkelijk thuis lijken te voelen in zichzelf. Dat zette me aan het denken.

    Een definitie die is blijven staan

    De Wereldgezondheidsorganisatie definieert gezondheid sinds haar oprichting in 1948 als een toestand van volledig fysiek, mentaal en sociaal welzijn. Ondanks decennia van discussie is dat nog altijd de officiële definitie.

    Voor mij zit de spanning vooral in één woord: volledig.

    Wanneer je die definitie letterlijk neemt, zou iemand met een chronische aandoening nooit meer gezond kunnen zijn. Dat voelt voor mij niet helemaal kloppend. Niet wanneer ik kijk naar de mensen die ik begeleid, en misschien ook niet wanneer je er zelf even bij stilstaat.

    Gaandeweg ben ik gezondheid daarom anders gaan bekijken.

    Ook in de Ayurvedische traditie wordt gezondheid anders benaderd. Het begrip svastha wordt vaak vertaald als “gevestigd in jezelf” of “gegrond in jezelf”. Daarmee verschuift de aandacht van gezondheid als afwezigheid van ziekte naar de relatie die iemand met zichzelf heeft. Dat is geen alternatief voor de WHO-definitie, maar wel een andere manier van kijken.

    Gezondheid en heel-zijn zijn niet hetzelfde

    Voor mij gaat gezondheid in de eerste plaats over het functioneren van het lichaam. Heel-zijn is iets anders.

    Heel-zijn is voor mij de ervaring dat je jezelf, je lichaam en je leven als één samenhangend geheel kunt beleven.

    Dat betekent niet dat alles perfect is. Ook niet dat alle klachten verdwenen zijn. 

    Het betekent dat je aanwezig kunt zijn bij wat er is, ook wanneer niet alles goed gaat,

    zonder voortdurend met jezelf of je lichaam in gevecht te zijn.
     

    Je kunt lichamelijk ziek zijn en toch meer rust, acceptatie, verbinding en betekenis ervaren. En je kunt lichamelijk gezond zijn, terwijl je je diep ongelukkig, leeg of vervreemd voelt.

    Meer dan het lichaam

    Die gedachte bracht mij bij Aristoteles. Hij beschreef het hoogste doel van een mensenleven niet als gezondheid, maar als eudaimonia: een goed en betekenisvol leven waarin een mens tot bloei kan komen. Gezondheid kan daaraan bijdragen, maar valt er niet mee samen; lichamelijke omstandigheden doen ertoe, zonder dat zij het hele verhaal bepalen.

    Ook in de yogafilosofie kom ik een vergelijkbare gedachte tegen, alleen vanuit een heel andere invalshoek. Daar wordt de mens niet in de eerste plaats gedefinieerd via zijn gezondheid, maar via lagen van ervaring; het lichaam is er één van, niet de enige. De Taittirīya Upanishad beschrijft dit met de vijf kosha’s: het fysieke lichaam, de levensenergie, de geest, het onderscheidingsvermogen en een diepere laag van innerlijke vervulling; geen rangorde van belangrijk naar onbelangrijk, maar vijf gelijktijdige dimensies van hetzelfde mens-zijn. 

    Twee tradities, eeuwen en werelddelen uit elkaar, die allebei beginnen bij dezelfde vraag: niet “wat is gezondheid”, maar “wat is een mens eigenlijk”.

    Waarom juist het woord ‘heel’?

    Het woord dat mij sindsdien blijft bezighouden is heel. Ik merk dat het ook weerstand kan oproepen, alsof heel-zijn zou betekenen dat er niets kapot is, geen enkel mankement meer. Dat bedoel ik er niet mee. 

    Heel betekent hier niet: onbeschadigd. Het betekent: niet gereduceerd tot wat beschadigd is. 

    Je kunt lichamelijk beperkt zijn, iets hebben verloren, en toch heel zijn, omdat je niet samenvalt met wat er niet meer werkt. Je lichaam kan beschadigd zijn; je blijft een heel mens.

    Er zit iets treffends in onze taal: de woorden heel, helen, health, hale, whole en holy zijn etymologisch aan elkaar verwant, en gaan terug op oude woordstammen die verwijzen naar heelheid en ongeschondenheid. Dat bewijst geen filosofische waarheid, maar het is wel een mooie uitnodiging om anders te kijken naar wat herstel kan betekenen: niet dat alles weer wordt zoals vroeger, en niet dat pijn of beperkingen verdwijnen, maar dat je jezelf niet langer uitsluitend ervaart als iemand die beschadigd of kapot is.

    Die gedachte herken ik ook buiten de filosofie. Jon Kabat-Zinn omschrijft mindfulness als bewust en zonder oordeel aandacht geven aan het huidige moment; Thich Nhat Hanh sprak vaak over thuiskomen bij jezelf. Beide zeggen op hun eigen manier hetzelfde als wat ik in de studio zie gebeuren.

    Gezond, maar toch leeg — of ziek, maar toch heel

    Ik ken mensen met een gezond lichaam die zich diep ongelukkig, leeg of stuurloos voelen. En ik ken deelnemers met een chronische aandoening die, ondanks hun beperkingen, opnieuw rust, vertrouwen en verbondenheid ervaren. Dat doet me denken aan Viktor Frankl, die schreef over het existentieel vacuüm: een gevoel van innerlijke leegte dat kan bestaan, ook wanneer de uiterlijke omstandigheden op orde lijken.

    Lichamelijke gezondheid is blijkbaar niet altijd voldoende om je als mens verbonden, betekenisvol of thuis in jezelf te voelen. 

    Misschien verklaart dat ook waarom yoga soms iets kan toevoegen aan reguliere zorg: medische behandeling richt zich vaak terecht op het verminderen van ziekte en het verbeteren van lichamelijk functioneren, terwijl yoga daarnaast kan uitnodigen tot een andere relatie met jezelf, je lichaam en je omstandigheden. Die twee benaderingen sluiten elkaar niet uit. Ze kunnen elkaar juist aanvullen.

    Twee bewegingen

    Soms zie ik deelnemers die lichamelijk grotendeels herstellen.

    Soms zie ik deelnemers bij wie de klachten nauwelijks veranderen, maar die wel meer rust, vertrouwen en kwaliteit van leven ervaren.

    Beide bewegingen zijn waardevol. De eerste is lichamelijk herstel. De tweede is het hervinden van heel-zijn. Mijn werk is erop gericht omstandigheden te creëren waarin beide mogelijk worden. Herstel kan ik niet beloven.

    Wel probeer ik voorwaarden te scheppen waarin lichaam en geest hun natuurlijke regulerende en herstellende processen zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Dat kan bestaan uit rust, een passende dosering van inspanning, veiligheid, aandacht, adem, beweging, verbinding en ruimte om te ervaren wat er werkelijk nodig is.

    Niet om herstel af te dwingen, maar om het lichaam zo goed mogelijk te ondersteunen.

    Soms ontstaan na een ingrijpende periode ook nieuwe prioriteiten, inzichten of een dieper gevoel van betekenis. Binnen de psychologie wordt dit posttraumatische groei genoemd. Dat betekent niet dat het lijden nodig of waardevol was, en ook niet dat iedereen moet groeien. Het is slechts één mogelijke ontwikkeling naast blijvende klachten, verlies en verdriet.

    Waarom ik dit deel

    Dit is geen nieuwe definitie van gezondheid. Ook geen afgeronde wetenschappelijke theorie.

    Het is een persoonlijke zoektocht, gevoed door mijn ervaring als yogatherapeut, gesprekken met deelnemers, wetenschappelijke literatuur, mindfulness en yogafilosofie.

    Een gesprek met een psycholoog bevestigde voor mij dat dit niet alleen een yoga- vraagstuk is. Ook binnen de psychologie en de gezondheidszorg wordt gezocht naar manieren om de innerlijke ervaring van mensen serieus te nemen, zonder die te reduceren tot uitsluitend meetbare gegevens.

    Wat iemand voelt, beleeft en als betekenisvol ervaart, laat zich immers niet volledig aflezen uit een scan, bloedwaarde of vragenlijst.

    Maar dat maakt die ervaring niet minder werkelijk.

    Ik geloof dat lichaam en geest beschikken over een groot regulerend en herstellend vermogen wanneer de omstandigheden daarvoor zo gunstig mogelijk zijn.

    Dat betekent niet dat herstel altijd plaatsvindt. En het betekent zeker niet dat iemand schuld heeft wanneer herstel uitblijft.

    Wat ik wel zie, is dat mensen soms lichamelijk herstellen en soms niet, maar dat zij ook wanneer klachten blijven bestaan opnieuw een vorm van heel-zijn kunnen ervaren; een gevoel dat ze, ook met een veranderd lichaam, heel mens blijven.

    Voor mij vat deze gedachte het samen:

    Gezondheid gaat over het functioneren van het lichaam. Heel-zijn gaat niet over een lichaam zonder beschadigingen of beperkingen – het gaat over de ervaring dat je jezelf, ook met een veranderd lichaam, niet verliest als mens en je leven opnieuw als een samenhangend geheel kunt beleven.

    Die twee vallen vaak samen. Maar niet altijd.

    Misschien hebben we in de zorg daarom uiteindelijk beide nodig: aandacht voor lichamelijk herstel waar dat mogelijk is, én aandacht voor de mens die méér is dan zijn ziekte.

    Toen ik aan deze tekst begon, dacht ik een blog over gezondheid te schrijven. Inmiddels denk ik dat de vraag onderweg is verschoven, van “wat is gezondheid” naar iets fundamentelers: wat is een mens eigenlijk, en wat heeft iemand nodig om zich als mens heel te voelen – ook wanneer het lichaam dat niet meer helemaal is?

    Eind augustus neem ik deze vraag mee naar de internationale ISLC-PAIS Conference in Amsterdam, waar onderzoekers, zorgprofessionals en mensen met PAIS en Long COVID vanuit de hele wereld samenkomen. Ik ben benieuwd hoe zij hiernaar kijken. Misschien verandert mijn denken nog. Misschien wordt het juist bevestigd. In beide gevallen helpt de dialoog om mijn ideeën verder te verdiepen. Voor mij is dat precies de waarde van wetenschap: niet het verdedigen van een standpunt, maar het gezamenlijk zoeken naar een beter begrip van gezondheid, herstel en mens-zijn.

    Ik ben benieuwd hoe jij hiernaar kijkt: begint gezondheid bij het lichaam, of begint zij misschien bij ons mensbeeld?

    Youarethebuddha.com

    Instagram: @marlies.tobias en @youarethebuddha

     

     

  • Waarom creativiteit begint met rust

    Waarom creativiteit begint met rust

    We denken vaak dat creativiteit ontstaat door hard te werken, eindeloos te brainstormen of voortdurend nieuwe inspiratie op te zoeken. Maar de werkelijkheid is vaak precies het tegenovergestelde. De mooiste ideeën ontstaan niet wanneer je jezelf onder druk zet, maar juist wanneer je ruimte maakt voor rust.

    Misschien herken je het wel. Je probeert een probleem op te lossen, maar hoe harder je nadenkt, hoe minder je lijkt te zien. Vervolgens stap je onder de douche, maak je een wandeling of zit je rustig met een kop thee, en ineens is daar het antwoord. Dat is geen toeval. Creativiteit heeft rust nodig om te kunnen bloeien.

    Ons brein heeft ruimte nodig

    In een wereld waarin we voortdurend worden afgeleid door meldingen, e-mails en sociale media, krijgt ons brein nauwelijks nog de kans om te dwalen. Toch is juist dat dwalen belangrijk.

    Wanneer je even niets hoeft, schakelt je brein over naar een andere stand. Tijdens deze momenten legt het verbanden tussen herinneringen, ervaringen en nieuwe informatie. Zo ontstaan originele ideeën en onverwachte inzichten.

    Rust is daarom geen tijdverlies. Het is een essentieel onderdeel van het creatieve proces.

    Altijd druk betekent niet automatisch productief

    Veel mensen koppelen creativiteit aan actie. We vullen onze agenda’s, volgen cursussen, lezen boeken en zoeken voortdurend naar nieuwe prikkels. Maar een overvol hoofd heeft vaak moeite om iets nieuws te creëren.

    Vergelijk het met een glas water waarin voortdurend wordt geroerd. Zolang het water in beweging blijft, zie je de bodem niet. Pas wanneer het water tot rust komt, wordt alles helder.

    Zo werkt het ook met onze gedachten. Pas wanneer de constante stroom aan prikkels afneemt, ontstaat er ruimte voor nieuwe ideeën.

    De kracht van verveling

    Verveling heeft een slechte reputatie. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat juist momenten zonder afleiding onze creativiteit stimuleren.

    Wanneer je niet direct naar je telefoon grijpt tijdens een wachtrij of treinreis, krijgt je fantasie de kans om op gang te komen. Je gedachten mogen vrij rondzwerven zonder doel. Dat lijkt misschien nutteloos, maar juist dan ontstaan vaak de meest verrassende ingevingen.

    Kinderen laten dit iedere dag zien. Geef ze een lege kamer en wat eenvoudige materialen, en binnen enkele minuten ontstaat er een compleet avontuur. Als volwassenen zijn we dat vermogen niet kwijtgeraakt; we geven onszelf alleen nog maar zelden de gelegenheid.

    Yoga helpt je creatieve stroom terug te vinden

    Yoga wordt vaak geassocieerd met soepelheid of ontspanning, maar het effect gaat veel verder. Door bewust te bewegen en te ademen, kalmeer je het zenuwstelsel. Je aandacht verschuift van het voortdurende denken naar het ervaren van het moment.

    Juist vanuit die rust ontstaat er mentale ruimte.

    Na een yogales ervaren veel mensen meer helderheid. Problemen lijken minder ingewikkeld en oplossingen dienen zich vanzelf aan. Niet omdat yoga alle antwoorden geeft, maar omdat het de ruis vermindert die die antwoorden in de weg staat.

    Mindfulness opent de deur naar inspiratie

    Mindfulness draait niet om het leegmaken van je hoofd. Het gaat om bewust aanwezig zijn bij wat er op dit moment is.

    Wanneer je aandachtiger leeft, ga je ook meer zien. Je merkt de kleuren van de lucht op, hoort de vogels zingen, voelt de wind op je huid of raakt geïnspireerd door een onverwacht gesprek. Kleine momenten die je normaal misschien voorbij zou lopen, kunnen ineens de bron worden van een nieuw idee.

    Creativiteit begint vaak niet met iets groots. Ze begint met aandacht.

    Geef jezelf toestemming om niets te doen

    In onze prestatiegerichte samenleving voelt nietsdoen soms ongemakkelijk. Toch zijn pauzes geen luxe, maar een noodzakelijke voedingsbodem voor creativiteit.

    Een wandeling zonder bestemming.

    Een kop koffie zonder telefoon.

    Tien minuten uit het raam kijken.

    Een middag zonder planning.

    Juist in die ogenschijnlijk lege momenten krijgt je brein de kans om alles wat het heeft verzameld met elkaar te verbinden.

    Praktische manieren om meer creatieve rust te creëren

    Je hoeft je leven niet volledig om te gooien om meer ruimte voor creativiteit te ervaren. Kleine veranderingen maken vaak al een groot verschil.

    Probeer bijvoorbeeld eens:

    • Begin je dag vijf minuten in stilte, zonder telefoon.
    • Maak dagelijks een wandeling zonder podcast of muziek.
    • Plan bewust lege momenten in je agenda.
    • Leg een notitieboekje klaar om spontane ideeën op te schrijven.
    • Doe regelmatig een korte yoga- of ademhalingssessie.
    • Gun jezelf af en toe de luxe om je te vervelen.

    Zie deze momenten niet als onderbrekingen van je werk, maar als onderdeel ervan.

    Creativiteit groeit waar rust mag bestaan

    De mooiste ideeën laten zich niet afdwingen. Ze ontstaan wanneer we ophouden met forceren en ruimte maken voor stilte.

    Rust betekent niet dat je niets doet. Het betekent dat je jezelf de kans geeft om te luisteren. Naar je gedachten, je intuïtie en de wereld om je heen.

    Dus de volgende keer dat je vastloopt of op zoek bent naar inspiratie, probeer dan niet nóg harder te werken. Trek je wandelschoenen aan, rol je yogamat uit of ga gewoon even zitten zonder iets te hoeven.

    Misschien ontdek je wel dat de inspiratie waar je naar zocht al die tijd rustig op je zat te wachten.

  • Waarom haast de grootste vijand van flow is

    Waarom haast de grootste vijand van flow is

    We leven in een maatschappij waarin snelheid vaak wordt gezien als een teken van succes. We haasten ons van afspraak naar afspraak, beantwoorden berichten terwijl we eten en proberen zoveel mogelijk uit één dag te halen. Toch levert die constante haast zelden meer voldoening op. Integendeel: hoe meer we ons haasten, hoe moeilijker het wordt om écht geconcentreerd en ontspannen te werken.

    Juist daarom is haast de grootste vijand van flow. Flow ontstaat niet wanneer je jezelf opjaagt, maar wanneer je volledig opgaat in wat je doet. In dit artikel ontdek je waarom haast flow in de weg staat en hoe je meer ruimte kunt creëren voor rust, focus en creativiteit.

    Wat is flow?

    Flow is een mentale toestand waarin je volledig opgaat in een activiteit. Je bent geconcentreerd, de tijd lijkt sneller te gaan en alles verloopt bijna vanzelf. Je denkt niet voortdurend na over wat er nog moet gebeuren, maar bent helemaal aanwezig in het moment.

    Misschien herken je het wel tijdens het schilderen, schrijven, tuinieren, koken, musiceren of zelfs tijdens een yogales. Je bent zo betrokken bij wat je doet dat de buitenwereld even lijkt te verdwijnen.

    Flow voelt moeiteloos, maar ontstaat niet zomaar. Er zijn bepaalde voorwaarden nodig, en rust is daar één van.

    Waarom haast flow onmogelijk maakt

    Haast lijkt misschien efficiënt, maar in werkelijkheid houdt het je aandacht voortdurend verdeeld. Je bent bezig met de volgende taak voordat de huidige is afgerond. Je kijkt op de klok, denkt aan je to-dolijst of laat je afleiden door meldingen op je telefoon.

    Flow vraagt juist het tegenovergestelde: volledige aandacht voor één activiteit.

    Wanneer je voortdurend het gevoel hebt dat je sneller moet, blijft je brein in een staat van alertheid. Dat maakt het lastig om diep te concentreren en volledig op te gaan in wat je doet.

    Je brein houdt niet van constante onderbrekingen

    Veel mensen denken dat multitasken tijd bespaart. Onderzoek laat echter zien dat ons brein helemaal niet goed kan multitasken. In werkelijkheid schakelen we steeds tussen verschillende taken. Dat kost energie en vermindert onze concentratie.

    Elke keer dat je een e-mail bekijkt, een melding leest of even je telefoon pakt, moet je brein opnieuw focussen. Daardoor duurt het langer voordat je weer volledig in je werk opgaat.

    Flow heeft tijd nodig om te ontstaan. Hoe vaker je jezelf onderbreekt, hoe kleiner de kans dat je die diepe concentratie bereikt.

    Wetenschap bevestigt het effect van haast

    Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat het menselijk brein tijd nodig heeft om zich volledig op een taak te richten. Wanneer je regelmatig wordt onderbroken – bijvoorbeeld door meldingen, e-mails of het wisselen tussen verschillende taken – neemt niet alleen je concentratie af, maar kost het ook extra tijd om weer in dezelfde focus te komen. Psychologen noemen dit het “switch cost”: de mentale energie die verloren gaat telkens wanneer je van taak wisselt.

    Ook onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi, die het begrip flow introduceerde, laat zien dat diepe, ononderbroken concentratie een essentiële voorwaarde is voor een flow-ervaring. Volgens zijn onderzoek maken voortdurende afleiding, zorgen en andere onderbrekingen het veel moeilijker om die optimale mentale toestand te bereiken.

    Haast vergroot stress

    Wanneer je voortdurend haast hebt, maakt je lichaam meer stresshormonen aan. Dat is handig als je moet reageren op een acute situatie, maar minder prettig als het een dagelijkse gewoonte wordt.

    Langdurige stress zorgt ervoor dat je minder creatief denkt, sneller afgeleid bent en moeilijker overzicht houdt. Precies de eigenschappen die flow in de weg staan.

    Rust betekent daarom niet dat je minder doet. Het betekent dat je je aandacht volledig kunt richten op wat je op dat moment doet.

    Flow ontstaat in het huidige moment

    Een belangrijk kenmerk van flow is dat je volledig aanwezig bent. Niet met je gedachten bij morgen, niet bezig met wat gisteren misging, maar met datgene wat je nu doet.

    Dat is precies waar mindfulness om draait.

    Door regelmatig bewust stil te staan bij je ademhaling, je lichaam of je omgeving train je je aandacht. Hierdoor wordt het gemakkelijker om tijdens je werk, hobby of yogabeoefening in een staat van flow te komen.

    Mindfulness en flow versterken elkaar. Hoe beter je aanwezig kunt zijn, hoe groter de kans dat je volledig opgaat in een activiteit.

    Minder haast, meer creativiteit

    Veel creatieve ideeën ontstaan niet wanneer je jezelf onder druk zet, maar juist wanneer er ruimte is.

    Tijdens een wandeling, onder de douche of terwijl je rustig een kop thee drinkt, krijgen je gedachten de kans om nieuwe verbindingen te maken. Wanneer je agenda tot de laatste minuut gevuld is, verdwijnt die ruimte.

    Wie bewust langzamer leeft, creëert niet alleen meer rust, maar vaak ook meer inspiratie.

    Zo maak je ruimte voor flow

    Je hoeft je leven niet volledig om te gooien om vaker flow te ervaren. Kleine veranderingen kunnen al een groot verschil maken.

    Probeer bijvoorbeeld eens:

    • Werk gedurende 45 tot 90 minuten aan één taak zonder onderbrekingen.
    • Zet meldingen op je telefoon tijdelijk uit.
    • Plan bewust pauzes tussen afspraken.
    • Begin de dag met een korte meditatie of ademhalingsoefening.
    • Maak tijd voor activiteiten die je echt leuk vindt, zonder prestatiedruk.
    • Accepteer dat niet alles vandaag hoeft.

    Door minder haast te hebben, ontstaat vanzelf meer ruimte voor aandacht, creativiteit en concentratie.

    Een rustiger tempo brengt je verder

    Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar langzamer leven betekent niet dat je minder bereikt. Vaak bereik je juist meer, omdat je met volledige aandacht werkt in plaats van voortdurend van taak naar taak te springen.

    Flow vraagt niet om snelheid, maar om aanwezigheid. Niet om een volle agenda, maar om ruimte. Niet om voortdurend bezig te zijn, maar om volledig aanwezig te zijn bij wat je doet.

    Misschien is de vraag daarom niet hoe je méér kunt doen op een dag, maar hoe je met meer aandacht kunt doen wat echt belangrijk is. Juist daar ontstaat flow.

  • Minimalisme en mindfulness: wat hebben ze gemeen?

    Minimalisme en mindfulness: wat hebben ze gemeen?

    In een wereld waarin we voortdurend worden overspoeld door prikkels, spullen en verplichtingen, verlangen steeds meer mensen naar eenvoud. Concepten als minimalisme en mindfulness worden steeds bekender als levensstijlen. Hoewel ze op het eerste gezicht verschillend lijken, hebben ze verrassend veel met elkaar gemeen.

    Beide helpen je om bewuster te leven, meer rust te ervaren en aandacht te geven aan wat écht belangrijk is. Maar wat is precies het verband tussen minimalisme en mindfulness? En hoe kunnen ze elkaar versterken?

    Wat is minimalisme?

    Minimalisme is veel meer dan alleen een opgeruimd huis. Het is een bewuste keuze om ruimte te maken voor wat waarde toevoegt aan je leven. Dat kan betekenen dat je minder spullen bezit, maar ook dat je bewuster omgaat met je tijd, afspraken en energie.

    Minimalisme draait niet om zo weinig mogelijk hebben. Het gaat juist om genoeg hebben. Door overbodige ballast los te laten, ontstaat er ruimte voor ervaringen, relaties en persoonlijke groei.

    Wat is mindfulness?

    Mindfulness betekent dat je bewust aanwezig bent in het huidige moment, zonder direct te oordelen. Je richt je aandacht op wat er nu gebeurt: je ademhaling, je gedachten, je gevoelens of je omgeving.

    Door regelmatig mindfulness te beoefenen, leer je minder meegezogen te worden door zorgen over de toekomst of piekeren over het verleden. Je ontwikkelt meer rust, helderheid en acceptatie.

    De overeenkomsten tussen minimalisme en mindfulness

    Hoewel minimalisme vooral zichtbaar is in de manier waarop je leeft en mindfulness zich richt op je innerlijke beleving, delen ze dezelfde kernwaarden.

    1. Bewust kiezen

    Zowel minimalisme als mindfulness nodigen je uit om bewuste keuzes te maken.

    In plaats van automatisch nieuwe spullen te kopen of je agenda vol te plannen, sta je stil bij vragen als:

    • Heb ik dit echt nodig?
    • Word ik hier gelukkig van?
    • Past dit bij mijn waarden?

    Door bewuster te kiezen, leef je minder op de automatische piloot.

    2. Minder afleiding

    Hoe meer spullen, meldingen en verplichtingen we hebben, hoe moeilijker het wordt om onze aandacht ergens volledig bij te houden.

    Minimalisme vermindert externe afleiding door eenvoud te creëren. Mindfulness vermindert interne afleiding door je aandacht te trainen.

    Samen zorgen ze voor meer focus en rust.

    3. Leven in het moment

    Minimalisme helpt je minder bezig te zijn met steeds méér willen hebben. Mindfulness helpt je meer te waarderen wat er nu al is.

    Daardoor verschuift de aandacht van voortdurend streven naar bewust ervaren.

    Dat kan iets eenvoudigs zijn, zoals genieten van een kop thee, een wandeling in het bos of een rustig gesprek zonder afleiding.

    4. Minder stress

    Een overvolle kast, een drukke agenda en een hoofd vol gedachten kunnen veel spanning veroorzaken.

    Door je leven te vereenvoudigen én regelmatig momenten van mindfulness in te bouwen, ontstaat er meer overzicht. Veel mensen merken dat ze zich hierdoor kalmer voelen en beter kunnen omgaan met dagelijkse uitdagingen.

    5. Ruimte voor wat belangrijk is

    Minimalisme vraagt: Wat kan ik loslaten?

    Mindfulness vraagt: Waar wil ik mijn aandacht aan geven?

    Samen helpen ze je om tijd en energie te besteden aan de dingen die werkelijk betekenis hebben.

    Hoe yoga deze twee verbindt

    Yoga vormt een natuurlijke brug tussen minimalisme en mindfulness.

    Tijdens een yogales draait het niet om presteren of verzamelen, maar om ervaren. Je leert luisteren naar je lichaam, bewust te ademen en aanwezig te zijn in het moment.

    De yogafilosofie moedigt bovendien aan om eenvoud, tevredenheid en matigheid te ontwikkelen. Hierdoor sluiten yoga, minimalisme en mindfulness naadloos op elkaar aan.

    Praktische tips om bewuster en eenvoudiger te leven

    Je hoeft je leven niet in één keer drastisch te veranderen. Kleine stappen maken vaak het grootste verschil.

    Probeer bijvoorbeeld eens:

    • Begin je dag vijf minuten zonder telefoon.
    • Ruim iedere week één lade of kast op.
    • Koop alleen iets als je het echt nodig hebt.
    • Neem dagelijks een paar bewuste ademhalingen.
    • Plan ook lege momenten in je agenda.
    • Maak regelmatig een wandeling zonder muziek of podcast.
    • Schrijf elke avond drie dingen op waar je dankbaar voor bent.

    Deze eenvoudige gewoontes helpen je om zowel minimalisme als mindfulness onderdeel te maken van je dagelijks leven.

    Een leven met meer rust

    Minimalisme en mindfulness zijn geen doelen op zich. Het zijn manieren om bewuster te leven.

    Door minder aandacht te geven aan wat niet belangrijk is, ontstaat er vanzelf meer ruimte voor rust, creativiteit, verbinding en geluk. Niet omdat je leven perfect wordt, maar omdat je leert tevreden te zijn met wat er al is.

    Misschien begint een eenvoudiger leven niet met méér doen, maar juist met minder. Minder haast, minder afleiding en minder moeten. Zo ontstaat ruimte voor wat echt telt: leven met aandacht.

  • Mindfulness of meditatie retraite: welke past het beste bij jou?

    Mindfulness of meditatie retraite: welke past het beste bij jou?

    Wie zich verdiept in retraites komt al snel uit bij twee populaire thema’s: mindfulness retraites en meditatie retraites. Op het eerste gezicht lijken deze vormen van retraites sterk op elkaar. Beide draaien om vertragen, bewustwording, innerlijke rust en meer aanwezig zijn in het moment. Toch zijn er duidelijke verschillen in de aanpak, de ervaring en de behoefte die ze vervullen.

    Twijfel je welke retraite het beste bij jou past? Dan is het goed om eerst te begrijpen wat mindfulness en meditatie precies van elkaar onderscheidt.

    Wat is het verschil?

    Mindfulness en meditatie worden vaak in één adem genoemd, maar ze zijn niet hetzelfde. Meditatie is een oefenvorm waarbij je bewust tijd neemt om stil te zitten, je aandacht te richten en je geest tot rust te brengen. Mindfulness kun je juist zien als een manier van leven: bewust aanwezig zijn bij wat er op dit moment gebeurt, zonder oordeel. Meditatie is vaak een hulpmiddel om mindfulness te ontwikkelen. 

    Een meditatie retraite richt zich daarom meestal sterker op de beoefening van meditatie zelf. Je brengt veel tijd door in stilte, met zitmeditaties, loopmeditaties en momenten van reflectie. Het doel is vaak om meer innerlijke rust, concentratie en inzicht te ontwikkelen. Sommige meditatie retraites bevatten zelfs langere periodes van stilte waarin deelnemers nauwelijks spreken. 

    Een mindfulness retraite heeft vaak een bredere insteek. Naast meditatie kun je er mindfulness-oefeningen, lichaamsbewustzijn, ademhalingsoefeningen, mindful wandelen en praktische toepassingen voor het dagelijks leven verwachten. De focus ligt niet alleen op wat er tijdens de retraite gebeurt, maar vooral op hoe je meer aandacht en rust kunt meenemen naar huis. 

    Wanneer past een mindfulness retraite bij jou?

    Een mindfulness retraite is vaak een goede keuze wanneer je merkt dat je veel in je hoofd zit, voortdurend bezig bent met werk, afspraken of verantwoordelijkheden en verlangt naar meer balans in het dagelijks leven.

    Je hoeft hiervoor geen ervaring te hebben met meditatie. Veel mindfulness retraites zijn juist toegankelijk voor beginners. Je leert eenvoudige technieken om bewuster te leven, beter om te gaan met stress en meer aandacht te hebben voor jezelf en je omgeving.

    Mensen kiezen vaak voor een mindfulness retraite wanneer ze:

    • Meer rust willen ervaren in hun dagelijkse leven. 
    • Willen leren omgaan met stress of drukte. 
    • Op zoek zijn naar ontspanning én persoonlijke ontwikkeling. 
    • Praktische handvatten zoeken die direct toepasbaar zijn na de retraite. 

    Een mindfulness retraite voelt daardoor vaak iets toegankelijker, luchtiger en meer gericht op het integreren van bewustzijn in het gewone leven.

    Wanneer past een meditatie retraite beter?

    Een meditatie retraite spreekt vaak mensen aan die behoefte hebben aan meer verdieping. Misschien mediteer je al regelmatig of ben je nieuwsgierig naar wat er gebeurt wanneer je echt de tijd neemt om stil te worden.

    Tijdens een meditatie retraite ligt de nadruk vaak op verstilling. Minder doen, minder afleiding en meer aandacht voor de binnenwereld. Dit kan intens zijn, maar tegelijkertijd ook bijzonder waardevol. Veel deelnemers ervaren meer helderheid, innerlijke rust en nieuwe inzichten doordat er ruimte ontstaat om echt naar binnen te keren. 

    Een meditatie retraite kan goed bij je passen wanneer je:

    • Verdieping zoekt in je meditatiebeoefening. 
    • Behoefte hebt aan stilte en reflectie. 
    • Meer inzicht wilt krijgen in je gedachten en patronen. 
    • Tijd wilt nemen om echt los te komen van de dagelijkse hectiek. 

    Uiteindelijk is er geen juiste of verkeerde keuze. Sommige mensen voelen zich direct thuis bij de stilte en verdieping van een meditatie retraite, terwijl anderen juist meer baat hebben bij de praktische en toegankelijke aanpak van mindfulness.

    Het mooie is dat veel retraites elementen van beide combineren. Je hoeft dus niet altijd strikt te kiezen tussen mindfulness of meditatie. Op Retraites-Nederland.nl vind je een zorgvuldig geselecteerd aanbod van zowel mindfulness retraites als meditatie retraites, waardoor je eenvoudig kunt ontdekken welke vorm het beste aansluit bij jouw wensen, ervaring en persoonlijke ontwikkeling. 

    Welke retraite je ook kiest, één ding hebben ze gemeen: ze bieden de kans om even afstand te nemen van de dagelijkse drukte en opnieuw verbinding te maken met jezelf. Soms is dat precies wat je nodig hebt.

  • Natuurlijk haar: de visie van kapper Rick van Raak

    Natuurlijk haar: de visie van kapper Rick van Raak

    Tekst: Tessa Jol
    Beeld: Lucia Barten

    Al meer dan 35 jaar werkt Rick, eigenaar van kapsalon Rikit Hair, met haar. Wat ooit begon als een passie voor knippen, groeide langzaam uit tot een zoektocht naar iets diepers. Met als resultaat een meer natuurlijke en duurzame benadering van het kappersvak.

    ‘Jarenlang deed ik wat in het vak vanzelfsprekend was. Kleuren, vormen, veranderen. Mooie resultaten, aan de buitenkant. Maar ergens begon het te wringen.’ vertelt Rick terwijl hij de laatste hand legt aan een mooi en soepel vallend kapsel. ‘Want hoe vaker ik het haar probeerde te sturen, hoe verder het soms af kwam te staan van wie iemand werkelijk is. Tot ik me realiseerde: haar hoeft niet gemaakt te worden. Het wil begrepen worden.’

    Met aandacht

    ‘Sindsdien ben ik anders gaan kijken. Niet meer naar trends of ideaalbeelden, maar naar de persoon in de stoel. Naar hoe iemand beweegt, kijkt en leeft. Want haar is daar onlosmakelijk mee verbonden. Wat wij in de salon doen, begint daarom met aandacht. Echt kijken; zonder oordeel, zonder haast. Van daaruit ontstaat een vorm die niet geforceerd is, maar vanzelf klopt.’ vult Rick aan. ‘Misschien is dat waar het uiteindelijk om gaat: niet veranderen wie je bent, maar terugkeren naar wat er al is. En dat begint op het moment dat je plaatsneemt in de stoel, en de tijd neemt om echt gezien te worden.’

    ‘Een kapsel is voor ons ook nooit af wanneer iemand de deur uitloopt. Het haar heeft tijd nodig om zijn weg te vinden. Pas na een paar dagen zie je hoe het valt, hoe het leeft, hoe het eigen wordt. Daar zit de echte schoonheid.’

    Duurzame filosofie

    Die manier van werken bracht Rick dichter bij een meer natuurlijke en duurzame benadering. ‘We zijn gestopt met behandelingen die het haar forceren of uitputten. In plaats daarvan werken we met zachte, verzorgende kleuringen. Zoals bijvoorbeeld Redken Shades EQ, een milde kleuring die perfect past binnen onze duurzame filosofie. Het helpt de natuurlijke tint van het haar te verdiepen of subtiel te verhelderen, zonder het haar te verstoren of te belasten. Hierdoor blijft je haar gezond en ontstaat er nooit een lelijke uitgroei. Zo werken we ook samen met OWAY haircare, waarvan de ingrediënten biodynamisch zijn geteeld. Op deze manier behouden zij hun optimale verzorgende en helende werking voor haar en hoofdhuid. Alle producten zitten in barnglas of gerecycled aluminium en veel daarvan zijn her-vulbaar in de salon.’

    ‘En heel belangrijk!’ zegt Rick stellig. ’Grijs haar mag er gewoon zijn. Het vertelt een verhaal, brengt nuance en zachtheid. Juist door het niet te verbergen, ontstaat er meer rust in het geheel. Mooi verzorgt en glanzend grijs haar spreekt veel meer dan ongezond gekleurd haar.’

    Kappers visie

    ‘Wat begon als mijn persoonlijke zoektocht, leeft nu in het hele team. Iedereen werkt vanuit dezelfde gedachte: dat haar geen los onderdeel is, maar een verlengstuk van wie je bent. Daardoor maakt het niet uit bij wie je plaatsneemt. Je wordt gezien op dezelfde manier. Benaderd met dezelfde aandacht.’ 

    Diezelfde visie neemt Rick ook mee buiten de salon. Dit jaar is hij gestart met het geven van masterclasses en workshops aan studenten van het mbo Uiterlijke Verzorging in Amsterdam. Daarin nodigt hij de studenten uit om op een andere manier naar het vak te kijken. ‘Ik leer ze over het belang van duurzame producten en duurzame behandelingen en maak ze bewust van de ongezonde producten die in veel salons worden gebruikt, schadelijk voor de klant, maar vooral ook voor onszelf als kappers. Duurzaamheid gaat voor mij namelijk verder dan alleen het milieu. Het gaat ook over hoe je met jezelf omgaat, met elkaar, en hoe je plezier en gezondheid in je werk behoudt. Het is een balans tussen ik, wij en de wereld om ons heen.’

    ‘Samen onderzoeken wij hoe we dit mooie vak kunnen uitoefenen op een manier die lichter voelt, eerlijker is en meer in verbinding staat met wie we zijn.’ vertelt Rick bevlogen. ‘Zodat we mooi werk leveren op basis van duurzame en bewuste keuzes. Door die kennis te delen, hoop ik dat een nieuwe generatie kappers opstaat die niet alleen naar het haar, maar vooral ook naar de mens erachter kijkt.’  

    ‘Echte schoonheid ontstaat op het moment dat je stopt met veranderen en begint met kijken.’ — Rick van Raak

    RIKIT Hair

    Jan Olphert Vaillantlaan 57

    1086 XZ Amsterdam

  • Meer dan een mooi boeket: hoe Wilderful biologische bloemen toegankelijk wil maken

    Meer dan een mooi boeket: hoe Wilderful biologische bloemen toegankelijk wil maken

    Beeld: Sophie Engels

    Een bos bloemen op tafel brengt kleur, rust en schoonheid in huis. Ze markeren bijzondere momenten, bieden troost bij afscheid en herinneren ons eraan om stil te staan bij het hier en nu. Toch schuilt achter de meeste bloemen een verhaal dat veel mensen niet kennen. Binnen de Nederlandse sierteelt wordt nog veel gebruikgemaakt van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Terwijl steeds meer consumenten bewust kiezen voor biologische voeding, zijn biologische bloemen nog altijd moeilijk te vinden.

    Dat is precies wat Wilderful wil veranderen. Het bloemencollectief bestaat inmiddels twee jaar en heeft een heldere missie: biologische bloemen bekender én toegankelijker maken. Op dit moment is slechts ongeveer één procent van de Nederlandse sierteelt biologisch. Wilderful wil daar verandering in brengen en heeft als ambitie dat in 2035 minstens vijftien procent van de Nederlandse bloemensector biologisch is. Daarvoor is niet alleen beleid nodig, maar ook een groeiende vraag van consumenten. Want hoewel 63 procent van de Nederlanders liever bloemen zonder bestrijdingsmiddelen koopt, weet 83 procent niet waar die verkrijgbaar zijn.

    Een bloem is veel meer dan decoratie

    Wie yoga beoefent of bewust leeft, weet hoe waardevol de verbinding met de natuur is. Bloemen zijn een onmisbaar onderdeel van onze Nederlandse cultuur en ons erfgoed, maar toch staan we zelden stil bij de vraag wat een bloem eigenlijk is.

    “Een bloem is niet alleen mooi,” zegt medeoprichter Silke Tijkotte. “Het is een levend ecosysteem.”

    Met hun nectar voeden bloemen bijen en vlinders, hun wortels houden de bodem gezond en uiteindelijk keren ze terug in de natuurlijke kringloop. Ze herinneren ons bovendien aan iets wat ook binnen yoga een belangrijke rol speelt: vergankelijkheid. Bloemen bloeien, verwelken en verdwijnen weer. Juist daardoor nodigen ze ons uit om te genieten van het moment.

    “Bloemen vertegenwoordigen de vergankelijkheid van het leven,” vertelt Silke. “We vieren er het leven mee, maar ze zijn er ook op momenten van afscheid. Ze maken al eeuwenlang deel uit van onze cultuur.”

    Twee vrouwen, één missie

    Wilderful is het initiatief van Silke Tijkotte en Denise Collignon, die ieder vanuit een andere achtergrond dezelfde droom delen.

    Silke stond al op haar vijftiende op een bloemenkraam. Na haar studies en een carrière bij Royal FloraHolland richtte ze innovatieplatform Let it Grow op en begon later haar eigen bloemenbedrijf. Toen ze ontdekte hoe groot de impact van de reguliere sierteelt op mens en natuur is, besloot ze het anders te doen. Via haar eigen proeftuin Rode Veldbloem en Slow Flowers Nederland bouwde ze een netwerk op van biologische kwekers en duurzame bloemisten. Daar ontstond uiteindelijk het idee voor Wilderful.

    Denise Collignon bewandelde een heel andere route. Zij begon als fotograaf van landschappen en natuur en ontwikkelde een bijzondere liefde voor bloemen, hun vergankelijkheid en hun relatie met mensen. Na de kunstacademie volgde ze een opleiding bloemsierkunst en werkte ze jarenlang met natuurvriendelijk geteelde bloemen, zowel als bloemist als op een duurzame kwekerij.

    Binnen Wilderful brengt Denise verschillende werelden samen. Ze begrijpt de praktijk van de kweker, kent het ambacht van de bloemist en zet zich in om duurzaamheid binnen de sierteelt zichtbaar en haalbaar te maken. Haar overtuiging is dat natuurlijke materialen en werken met de seizoenen niet beperkend zijn, maar juist leiden tot de mooiste creaties.

    Goed voor natuur, lokale ondernemers én onze bloemencultuur

    Volgens Silke rust de missie van Wilderful op drie pijlers. “Biologische bloemen zijn goed voor onze bloemencultuur, voor lokale ondernemers én voor de ecologie.”

    Die combinatie maakt het initiatief bijzonder. Wilderful kijkt niet alleen naar biodiversiteit, maar ook naar de toekomst van lokale kwekers en bloemisten. Het collectief ondersteunt hen met kennis, trainingen en een platform waarop vraag en aanbod samenkomen. Zo ontstaan stabielere afzetkanalen voor kwekers en kunnen bloemisten gemakkelijker biologische bloemen aanbieden.

    Inmiddels zijn ongeveer twintig biologische kwekers en vijfendertig lokale bloemisten aangesloten. Het doel is een landelijk dekkend netwerk, zodat je overal in Nederland biologische bloemen kunt kopen of laten bezorgen via een lokale bloemist.

    Een sector op een kantelpunt

    Nederland staat wereldwijd bekend als bloemenland. Onze kennis, innovatie en vakmanschap maken de sierteelt internationaal toonaangevend. Tegelijkertijd staat de sector onder druk. Negatieve berichtgeving over het gebruik van bestrijdingsmiddelen zorgt ervoor dat consumenten én zakelijke klanten afhaken of op zoek gaan naar duurzamere alternatieven. Volgens Wilderful is dit juist hét moment om biologische sierteelt een impuls te geven. Zo blijft de Nederlandse bloemencultuur behouden én krijgt de biodiversiteit de ruimte om te herstellen.

    Leven met de seizoenen

    Net als bij biologische voeding staan ook bij Wilderful de seizoenen centraal.

    Van de eerste tulpen in het voorjaar tot dahlia’s in de nazomer en bessen in de winter: de natuur bepaalt wat er in een boeket terechtkomt. Dat betekent minder sturen en meer meebewegen met wat het seizoen te bieden heeft.

    Wie kiest voor seizoensbloemen, kiest niet alleen voor een kleinere ecologische voetafdruk, maar ook voor meer variatie en verwondering. Geen boeket is hetzelfde. Iedere bos vertelt het verhaal van dat moment in het jaar.

    Biodiversiteit begint dichterbij dan je denkt

    Met 54 procent bestaat meer dan de helft van Nederland uit landbouwgrond, terwijl natuur met 15 procent slechts een klein deel van het landschap beslaat. Juist daarom is de manier waarop we landbouw bedrijven zo belangrijk voor biodiversiteit.

    Biologische bloementeelt werkt zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. Daardoor krijgen bijen, vlinders en andere bestuivers weer meer leefruimte, verbetert de bodemkwaliteit en ontstaat een gezonder ecosysteem.

    Een bos biologische bloemen lijkt misschien een kleine keuze, maar draagt bij aan een veel grotere beweging.

    Ook Den Haag begint biologische bloemen te zien

    Dat biologische bloemen steeds serieuzer worden genomen, merkt Wilderful niet alleen in de sector, maar ook in de politiek.

    Toen de overheid een Actieplan Biologische Landbouw opstelde, bleek daarin uitgebreid aandacht te zijn voor voeding, terwijl de sierteelt volledig ontbrak. Volgens Silke was dat een gemiste kans.

    “In Nederland is ruim de helft van het land landbouwgrond en bijna zes procent daarvan is sierteelt. Juist bloemen kunnen de verbinding tussen landbouw en natuur versterken.”

    Samen met kwekers, bloemisten en andere partners zette Wilderful zich daarom in om ook de sierteelt een plek te geven binnen het landelijke beleid.

    Met succes. In juni werd een motie aangenomen in de Tweede Kamer waardoor de sierteelt wordt opgenomen in het Actieplan Biologische Landbouw. Dat betekent meer erkenning voor de sector en meer aandacht voor de knelpunten die de groei van biologische bloemen nu nog in de weg staan.

    “Twee jaar geleden had ik nooit gedacht dat we ons ook met Kamerbezoeken en moties zouden bezighouden,” zegt Silke lachend.

    Bijzonder vindt ze ook dat de motie werd ingediend door zowel D66 als JA21. Volgens haar laat dat zien dat biologische bloemen steeds breder worden gedragen en niet langer worden gezien als een onderwerp voor een kleine groep idealisten.

    Op weg naar een nieuwe standaard

    Voor Wilderful is de missie pas echt geslaagd als biologische bloemen net zo vanzelfsprekend worden als biologische voeding inmiddels voor veel mensen is.

    De ambitie is groot: een landelijk netwerk van lokale bloemisten die jaarrond een aanzienlijk biologisch assortiment kunnen aanbieden. Daarmee krijgen kwekers meer zekerheid, groeit de biologische sierteelt en wordt duurzaam geteelde schoonheid bereikbaar voor een veel groter publiek.

    Want uiteindelijk gaat het niet alleen om een bos bloemen. Het gaat om de manier waarop we met de natuur omgaan. Om kiezen voor schoonheid die niet ten koste gaat van biodiversiteit, maar haar juist versterkt. Wilderful laat zien dat een boeket veel meer kan zijn dan een mooi gebaar. Het kan ook een kleine, dagelijkse bijdrage zijn aan een gezondere bodem, meer bestuivers en een toekomst waarin mens en natuur weer meer met elkaar in balans zijn.

    Verandering begint uiteindelijk niet alleen bij kwekers, bloemisten of de politiek, maar ook bij de consument. Iedere keer dat iemand bewust kiest voor biologische bloemen, ontstaat er meer vraag en krijgen duurzame kwekers meer ruimte om te groeien. Of het nu gaat om een boeket op de keukentafel, bloemen op kantoor of een cadeau voor een dierbare: iedere aankoop is een kleine stem voor een gezondere bodem, meer biodiversiteit en een toekomstbestendige bloemensector.

  • Van ADHD tot yogadocent: hoe Angela haar eigen weg vond in yoga

    Van ADHD tot yogadocent: hoe Angela haar eigen weg vond in yoga

    Yoga begon voor Angela niet als een carrièreplan, maar als een hulpmiddel om meer rust te vinden. Wat startte als een advies van haar huisarts groeide uit tot een levenslange passie voor beweging, anatomie en persoonlijke ontwikkeling. Inmiddels begeleidt ze yogadocenten en yogabeoefenaars met trainingen waarin verdieping, praktijkervaring en persoonlijke aandacht centraal staan. We stelden Angela vier vragen over haar yogareis, haar werk als trainer en haar advies voor iedereen die een yogadocentenopleiding overweegt.

    Hoe zag jouw eigen pad eruit voordat yoga een centrale rol kreeg, en wat was het moment dat je besloot dit door te gaan geven?

    Mijn yogareis is begonnen op mijn 15e toen bij mij ADHD (en autisme) werd geconstateerd en ik door mijn huisarts werd doorverwezen naar yoga. Vanaf dat moment heeft yoga (met tussenpozen) een belangrijke rol gespeeld in mijn leven. Het was een manier om rust te creëren in mijn hoofd, een manier om van mijn lichaam te leren houden na eetstoornissen en voor mijn lichaam te zorgen na ongelukken, een manier om te bewegen nadat mijn danscarrière door blessures tot een einde kwam en een manier om verdieping in mijn leven te brengen.

    Wat is jouw ervaring als yogatrainer?

    In de loop der jaren heb ik vele honderden uren aan trainingen gevolgd in uiteenlopende richtingen en bij diverse docenten. Op deze wijze heb ik een breed scala aan kennis en ervaring op kunnen doen die ik graag met anderen deel. Gedurende de vele trainingsuren werd ook mijn passie voor anatomie aangewakkerd. Het heeft er zelfs toe geleid dat ik de HBO-studie fysiotherapie ben gaan doen, om van daaruit een betere basis voor mijn anatomietrainingen voor yogadocenten te creëren.

    Wat zijn de drie dingen die jouw opleiding uniek maken?

    De trainingen van Do Your Own Yoga worden gekenmerkt door een enthousiasme en passie die inspirerend en aanstekelijk zijn voor alle deelnemers. Als trainer weet ik als geen ander de praktische vertaalslag te maken van de theorie – die soms best droog en ingewikkeld kan zijn – naar de yogapraktijk.

    Om jou te ondersteunen en je te helpen zoveel mogelijk uit de training te halen, ontvang je altijd een goed verzorgde set met alle benodigdheden voor die specifieke training en om zelf thuis met de opgedane kennis aan de slag te gaan. Niet alleen besteden we veel aandacht aan de manuals, zodat je een toegankelijk en compleet naslagwerk hebt, maar we verzorgen ook de gehele trainingservaring tot in de puntjes.

    De trainingen worden altijd gegeven in kleine groepen en er is dus in elke training slechts een beperkt aantal plekken beschikbaar. Dit is een bewuste keuze zodat iedere deelnemer verzekerd is van voldoende aandacht en zodat er genoeg ruimte is voor vragen en persoonlijke inbreng.

    Welke waardevolle les of aanmoediging wil je lezers meegeven die nog twijfelen om de stap naar een docentenopleiding te zetten?

    Yogatrainingen zijn een flinke investering: niet alleen in kennis en tijd, maar vooral in jezelf. Neem dus je tijd om je goed te verdiepen in de inhoud van een training, maar zeker ook in hoe de training gegeven wordt. Neem contact op met de aanbieder om kennis te maken en jouw behoeften te bespreken. Zodat je voor een training kiest die past bij jou en wat jij nodig hebt op dit moment!

  • Internationale Yogadag 2026: van zonsopgangsessies tot yogafestivals, dit gebeurt er op 21 juni

    Internationale Yogadag 2026: van zonsopgangsessies tot yogafestivals, dit gebeurt er op 21 juni

    Op 21 juni komen twee werelden samen. Terwijl op het noordelijk halfrond de zomerzonnewende wordt gevierd, staat dezelfde dag wereldwijd in het teken van yoga. De Internationale Yogadag, officieel uitgeroepen door de Verenigde Naties in 2014, is inmiddels uitgegroeid tot een jaarlijks moment waarop miljoenen mensen hun practice verdiepen, samen oefenen en stilstaan bij de bredere betekenis van yoga.

    Ook in Nederland krijgt de dag steeds meer aandacht. Yogastudio’s, docenten en organisaties grijpen 21 juni aan om mensen samen te brengen voor lessen, workshops, meditaties en andere activiteiten. Daarmee weerspiegelt de dag een ontwikkeling die al langer zichtbaar is: yoga heeft zich de afgelopen decennia stevig verankerd in de Nederlandse samenleving.

    Van niche naar vaste waarde

    Waar yoga ooit vooral werd beoefend binnen een relatief kleine groep geïnteresseerden, is het tegenwoordig niet meer weg te denken uit het Nederlandse gezondheids- en welzijnslandschap. Naar schatting beoefenen ruim 1,6 miljoen Nederlanders regelmatig yoga. De aantrekkingskracht van yoga ligt daarbij niet alleen in de fysieke voordelen, maar ook in de behoefte aan rust, aandacht en verbinding in een steeds drukker wordende wereld.

    Tegelijkertijd is yoga veel meer dan een manier om soepel of sterk te worden. Voor veel beoefenaars vormt het een levenshouding waarin bewustzijn, ademhaling, zelfonderzoek en compassie een belangrijke rol spelen. Juist die bredere dimensie staat tijdens de Internationale Yogadag centraal.

    Een dag van verbinding

    De Internationale Yogadag is niet bedoeld als een promotiedag voor een specifieke yogastijl of school. De gedachte achter de dag is juist dat yoga mensen verbindt, ongeacht achtergrond, ervaring of overtuiging. Over de hele wereld worden daarom openbare lessen en bijeenkomsten georganiseerd waarin ontmoeting en gemeenschapsgevoel een belangrijke plaats innemen.

    Ook in Nederland ligt de nadruk vaak op samen oefenen. Docenten openen hun deuren voor proeflessen, yogastudio’s organiseren verdiepende workshops en op bijzondere locaties vinden groepslessen plaats die deelnemers uitnodigen om de kracht van collectieve beoefening te ervaren.

    Dit staat er op het programma in Nederland

    Wie op of rond 21 juni de Internationale Yogadag wil vieren, heeft keuze uit uiteenlopende evenementen door het hele land. In Amstelveen wordt een speciaal programma georganiseerd waarin deelnemers gezamenlijk de dag van yoga kunnen vieren met lessen en activiteiten voor verschillende niveaus.

    In Rotterdam vormt de monumentale Laurenskerk het decor voor een bijzondere yogabeleving. De combinatie van beweging, ademhaling en de indrukwekkende architectuur van de kerk zorgt voor een sfeer die sterk afwijkt van een reguliere yogastudio.

    Ook in het noorden van het land wordt de dag uitgebreid gevierd. In Leeuwarden en op andere locaties in Friesland staan yogalessen, meditatie en bewustwording centraal. De activiteiten sluiten aan bij het internationale karakter van de dag, maar geven er tegelijkertijd een eigen regionale invulling aan.

    In Breda is er een gratis yogaochtend in Seeligpark waarbij beginner en ervaren beoefenaars samenkomen voor adem, beweging, meditatie en live muziek. Daarnaast organiseert Shaolin Wulong speciale activiteiten waarin yoga wordt gecombineerd met aandacht voor mindfulness en Oosterse bewegingskunst. Op International Yoga Day kun je mee doen met 108 zonnegroeten. 108 is binnen yoga en meditatie een heilig getal dat symbool staat voor heelheid, bewustzijn en een nieuw begin. Daarom is deze workshop niet alleen een fysieke uitdaging, maar ook een mooie mentale en energetische ervaring.

    Naast deze grotere evenementen vinden er verspreid over het land talloze kleinere bijeenkomsten plaats. Veel yogastudio’s organiseren extra lessen, buitenyoga in stadsparken of verdiepende workshops rond thema’s als ademwerk, meditatie en filosofie.

    Meer dan een jaarlijkse viering

    Hoewel de Internationale Yogadag slechts één keer per jaar plaatsvindt, raakt de boodschap ervan aan iets dat voor veel yogabeoefenaars dagelijks relevant is. In een samenleving waarin snelheid en prestatie vaak centraal staan, biedt yoga een moment van vertraging. Een uitnodiging om aandachtig aanwezig te zijn, zowel op de mat als daarbuiten.

    Misschien is dat wel de reden waarom de Internationale Yogadag ieder jaar opnieuw zoveel mensen aanspreekt. Niet omdat het een bijzondere dag op de kalender is, maar omdat zij herinnert aan iets wat in de yogatraditie altijd centraal heeft gestaan: de verbinding tussen lichaam, geest en de wereld om ons heen.

  • Wat je niet heelt, herhaalt zich: de transformerende kracht van ancestral healing

    Wat je niet heelt, herhaalt zich: de transformerende kracht van ancestral healing

    Veel van ons leven speelt zich af in het hier en nu: we reageren op situaties, maken keuzes en proberen uitdagingen te overwinnen. Toch zijn onze verhalen dieper geworteld dan onze persoonlijke ervaringen; ze strekken zich uit over generaties. De concepten van ancestral trauma en ancestral healing onthullen een universele waarheid: de geschiedenis van onze familie leeft in ons, en wat we niet erkennen, kan zich herhalen. 

    Onderzoek wijst uit dat onze voorouders sporen achterlaten in ons DNA, maar ook in onze emotionele en gedragsmatige patronen. Dit betekent dat sommige uitdagingen die we ervaren – zoals angsten, onzekerheden, terugkerende conflicten of blokkades – niet alleen uit onze eigen ervaringen voortkomen, maar diepe lijnen van geschiedenis weerspiegelen. 

    Deze patronen hoeven niet beperkend te zijn; ze kunnen juist leiden tot een dieper bewustzijn van wie we zijn en welke keuzes mogelijk zijn. Ancestral healing laat zien dat worstelingen geen individuele mislukkingen zijn, maar terugkerende cycli door generaties heen. Dat besef creëert ruimte voor compassie en maakt transformatie van deze patronen mogelijk.

    Voorouders en spiritualiteit

    Het eren van voorouders speelt al eeuwenlang een belangrijke rol in culturen over de hele wereld. In Chinese, Afrikaanse en inheemse tradities in Noord- en Zuid-Amerika wordt de verbinding met voorouders gezien als een bron van wijsheid, bescherming en balans. Dit is geen abstract of nieuw idee, maar een universeel besef dat het leven van nu onlosmakelijk verbonden is met eerdere generaties.

    Het geschenk en de last van onze familiegeschiedenis

    Als je er echt even bij stilstaat is het fascinerend om te beseffen dat we niet alleen de uitdagingen, maar ook de talenten, veerkracht en wijsheid van onze voorouders erven. Elke familiegeschiedenis bevat een mix van licht en schaduw: vaardigheden, waarden, tradities en successen die ons voeden, maar ook overtuigingen, trauma’s en gewoonten die ons kunnen belemmeren. Auteur en psycholoog Daniel Foor beschrijft in zijn boek Ancestral Medicine dat dit kan worden gezien als een “hand van kaarten”: bij onze geboorte kiezen we deze specifieke familiehand, compleet met zowel geschenken als uitdagingen, en ons leven bestaat uit hoe we deze kaarten spelen. 

    Deze visie plaatst ons in een krachtige positie: we zijn niet machteloos of volledig bepaald door onze familiegeschiedenis. Integendeel, we hebben de mogelijkheid om bewust te kiezen hoe we deze patronen erkennen, transformeren en integreren. Wat we niet helen, herhaalt zich; maar wat we bewust erkennen en cultiveren, wordt een bron van kracht en potentieel. Voor onszelf, maar ook voor generaties die na ons komen.

    Mijn ervaring met ancestral healing

    Mijn eerste ervaring met ancestral healing beleef ik via Master Oh, een Zuid-Koreaanse Qi-master en pionier van deze praktijk in de westerse wereld. Hij heeft zijn leven gewijd aan het helpen van anderen om zich te bevrijden van pijn, angst en doorgegeven patronen, door rituelen, energieoverdracht en meditatie met elkaar te verbinden. Op de dag van de ceremonie begin ik, volgens zijn instructies, met het bereiden van eten waar mijn voorouders dol op waren. Het offeren van voedsel, bloemen en fruit is een symbolisch gebaar van erkenning en respect. Met dit ritueel wordt de healingceremonie geopend.

    Het altaar waarop de sessie geleid zal worden staat vol met prachtig opgemaakte schalen met eten en kleurrijke decoraties. De spanning in de kleine zaal is voelbaar en met een brok in mijn keel wacht ik af wat er zal gebeuren. Net als tien anderen ga ik deze sessie doen om energetisch iets te verschuiven. Ik slik een aantal keer, maar het zware gevoel in mijn keel blijft. De meditatie begint en ik sluit mijn ogen. Het voelt wat onwennig om contact te proberen maken met mijn voorouders, maar het speciale mantra dat we chanten brengt me langzaam in een trance. De energie begint te stromen, het gevoel van tijd raakt op de achtergrond. Beetje bij beetje beginnen de pijnlijke punten lichter te voelen.

    In de weken daarna merk ik subtiele, maar diepgaande veranderingen. Ik heb meer compassie voor mezelf en mijn familie, mijn besluitvorming is helderder en mijn gevoel van innerlijke rust en dankbaarheid groeit. Het is alsof er een stukje van de sluier is opgelicht, waardoor ik mijn plaats binnen een veel groter familie- en levensverhaal beter ben gaan begrijpen.

    Het begrijpen van directe en indirecte invloeden

    Ancestral healing maakt onderscheid tussen directe en indirecte invloed van onze familiegeschiedenis. Directe invloeden zijn de ervaringen die we letterlijk van onze ouders erven: opvoeding, normen, gedragingen of trauma’s die zij hebben doorgemaakt. Indirecte invloeden zijn subtieler, maar net zo krachtig. Ze bestaan uit eigenschappen, overtuigingen en energetische patronen die diep in ons systeem zijn ingebakken door generaties heen, zelfs als we de oorspronkelijke mensen niet persoonlijk kennen. Zo kan een familiegeschiedenis van migratie of nomadisch leven bijvoorbeeld een diepe innerlijke drang naar vrijheid en verandering in ons activeren, zonder dat we ooit weten waar die vandaan komt.

    Hoe je zelf kunt beginnen 

    Ancestral healing begint bij bewustzijn en het herkennen van de grotere lijnen die je familiegeschiedenis vormen. Het gaat niet om schuld of het oplossen van alles wat ooit is gebeurd, maar om inzicht, integratie en bewuste keuzes.

    1. Onderzoek je familiegeschiedenis: Verzamel verhalen, foto’s en herinneringen, ook fragmentarische kennis kan waardevol zijn. Let op terugkerende thema’s, sterke kwaliteiten en uitdagingen die over generaties heen lijken te spelen. Deze patronen zijn geen toeval; ze vormen een “hand van kaarten” die je hebt gekozen om mee te werken in dit leven.

    2. Observeer patronen in jezelf: Welke gedragingen, overtuigingen of emotionele reacties lijken voort te komen uit je familiegeschiedenis? Herkenning van deze directe en indirecte invloeden – van wat je bewust hebt ervaren én wat diep in je is geërfd – is de eerste stap naar verandering.

    3. Visualiseer of schrijf je familielijn: Maak een kaart of een tijdlijn van je familie, inclusief positieve eigenschappen, talenten en mogelijkheden, naast uitdagingen. Zo wordt zichtbaar wat je kunt integreren en wat je bewust wilt transformeren.

    4. Creëer rituelen van verbinding: Kleine handelingen, zoals het aansteken van een kaars, het brengen van een offering of een korte meditatie op een voorouder, helpen om de aanwezigheid van je familie te erkennen en je intentie te versterken. Het gaat niet om magie, maar om bewustzijn, respect en innerlijke verbinding.

    5. Maak praktische keuzes en veranderingen: Wanneer je patronen herkent die je wilt transformeren, bedenk concrete acties. Bijvoorbeeld, als een familielijn geneigd is tot conflictvermijding, oefen dan in open communicatie en emotionele expressie. Het gaat om het bewuste herschrijven van de erfenis, niet om perfectie.

    6. Integreer en vier het positieve: Ancestral healing omvat het actief erkennen en belichamen van de sterke punten en talenten van je familie. Misschien had een voorouder creatief of muzikaal talent, compassie, doorzettingsvermogen of moed – ontdek manieren om deze kwaliteiten in je eigen leven te integreren en te vieren.

    Door deze stappen te nemen, ontwikkel je een levenslange relatie met je familiegeschiedenis. Het is een proces van persoonlijke groei én collectieve verandering: door bewust te werken met de erfenis van je voorouders, kun je patronen doorbreken en tegelijkertijd de positieve eigenschappen versterken voor jezelf en de generaties die volgen.

    De diepere betekenis van ancestral healing

    Ancestral healing is een uitnodiging om te erkennen dat ons leven niet bij onszelf begint en eindigt. Het is een erkenning dat onze familiegeschiedenis, onze voorouders en hun keuzes een diepe impact hebben op ons welzijn, onze identiteit en onze mogelijkheden. Door deze verbinding te helen, transformeren we niet alleen ons eigen leven, maar ook de lijn waartoe we behoren. Wat ooit onbewuste patronen waren, kan worden omgezet in kracht en potentieel.

    Door te erkennen wat leeft in ons en het te transformeren, kunnen we de cycli van pijn en trauma doorbreken, en de cycli van kracht en liefde voortzetten – voor onszelf, onze kinderen en de generaties die volgen.

    Bronnen & verdieping

    • Daniel Foor, Ancestral Medicine: Rituals for Personal and Family Healing (Simon & Schuster, 2017)
    • Epigenetische overdracht van trauma: Yehuda, Rachel et al., Epigenetic regulation of FKBP5 by childhood trauma (PNAS, 2016)