Tag: Gezondheid

Yogadocenten vrezen voor hun toekomst

Vereniging Yogadocenten Nederland (VYN) luidt de noodklok, en niet voor de eerste keer. De nieuwe avond-lockdown van zondag 28 november staat een bezoek aan sportschool of yogales na 17.00 uur niet meer toe. Het water staat de yogadocenten tot aan de lippen. 

Gevolgen van Beleid
“Sinds het begin van de pandemie zijn we als yogadocent cursisten kwijtgeraakt en als vereniging leden. De uitbraak van Corona en samenhangende maatregelen duwden velen van ons financieel over de rand.  Al eerder trokken we aan de bel bij politiek Den Haag: we schreven brieven en op 18 mei 2021 overhandigden we zelfs een petitie aan een delegatie van de Tweede Kamer. Wij verloren niet alleen werk en inkomen maar voelen ons daarnaast ook niet gezien en serieus genomen door de politici”, fulmineert voorzitter Gerreke van den Bosch van de 40-jarige beroepsvereniging.

Mooie verhalen voor een positieve actie
Samen met de Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) brengt de VYN wederom haar situatie onder de persoonlijke aandacht bij de Tweede Kamerleden. “Wij hebben niet alleen een brief geschreven maar we roepen ook al onze leden en hun cursisten op om hun verhaal te vertellen. Wat het met hen doet om zonder werk en inkomen te zitten en wat het effect is op gezondheid en sociaal leven van yoga-beoefenaars nu de yogalessen uitvallen. Wij bundelen deze verhalen en dan gaan ze richting Den Haag in de hoop dat schrijnende voorbeelden uit de praktijk zullen leiden tot een ander beleid.”

Help je docent of studio en laat de Verenigde Yogascholen weten wat yoga-beoefening voor jou betekent.
Meer informatie: www.yoganederland.nl
Jouw yoga ervaring kun je mailen naar: redactie@yoganederland.nl

Herken je dat je kunt worden meegenomen door ontwikkelingen om je heen? Door alle energie die stroomt? In tijden van klimaatverandering, van COVID, welke keuzes maak je? Maak je dezelfde keuzes als anderen in de groepen waar je deel van uit maakt? Op het werk, familie en vrienden, de sportvereniging? Wanneer je een andere keuze maakt, ervaar je wellicht hoe lastig dat kan zijn. De behoefte om ergens bij te horen zit diep. De drijfveer die hoort bij Svadhisthana, het tweede chakra.

Magda Samson en Ilse Anthonijsz zien dat mensen worden overspoeld door informatie zoals het nieuws, waardoor keuzes beïnvloed kunnen worden. Dat mensen soms voelen dat ze worden beperkt door coronamaatregelen. Logica en structuur, energie van Manipura chakra.

Door welke bril kijk jij? Kun jij uit je hoofd en door de logica heen kijken? Terug naar het basisvertrouwen door te letten op signalen van je lichaam, vanuit de energie van Muladhara chakra? En niet te handelen vanuit angst, de valkuil vanuit Svadhisthana chakra. Blijf helder kijken, de kwaliteit van Ajna chakra. Met compassie vanuit Anahatha chakra.

De Bhagavad Gita verhaalt hoe Arjuna, aarzelt om de wapens op te pakken. Immers, hij vecht tegen zijn ooms en neven. Krishna, in de verschijning van zijn wagenmenner, laat hem zien ‘Er is goed en er is slecht, in ieder van ons.’ Je kunt alleen trouw zijn aan dat wat je te doen hebt, je dharma.

Voor Magda en Ilse is Yoga & Dans het toelaten en accepteren van wat er is. Oefenen om de verschillende energieën in de juiste verhoudingen te blijven zien. Zo is er verdriet en onzekerheid, maar ook blijheid en dankbaarheid. Het is er allemaal. Je kunt kiezen waar je je aandacht aan geeft. Juist nu willen Magda en Ilse Yoga & Dans blijven doorgeven, omdat het helend kan zijn. Mensen worden door dans in beweging gezet. De beweging gaat door tot op celniveau. Het opent de weg naar vreugde, de stilte en de tevredenheid. Zodat je je herinnert wie je ten diepste bent.

Zie www.magdasamson.nl en www.ilseanthonijsz.nl voor de workshops en het boek ‘Yoga & Dans als Levenskunst’ waarin de methode wordt onderbouwd en beschreven geïllustreerd door het levensverhaal van Magda en Ilse. Of mail info@ilseanthonijsz.nl.

Zin in iets nieuws? Probeer dan dit overheerlijke recept uit!​

Voor 450 gram

3 rode paprika´s
70 g geroosterde pijnboompitten of walnoten
½ sneetje volkorenbrood
1 teentje knoflook
1 eetlepel paprikapoeder
¼ theelepel cayennepeper
1 eetlepel komijnpoeder
50 ml olijfolie
1 eetlepel citroensap
2 theelepels balsamicosiroop of Gula Java Safran
2 eetlepels tomatenpuree
ORAC Botanico-mix mild
sesamzaadjes

Rooster de paprika´s, bijvoorbeeld onder de grill van de oven. Leg de paprika’s vlak onder de hete grill. Draai ze regelmatig om. Haal de paprika’s uit de oven als ze rondom geblakerd zijn en ze afkoelen. Zo haal je gemakkelijk de schil eraf.

Verwijder de zaadjes van de paprika. Doe het vruchtvlees in een kom.

Doe er alle ingrediënten bij behalve het sesamzaad en pureer met de staafmixer.

Serveer met wat sesamzaad. Houd je van pittig, kruid dan met extra cayennepeper.

Verrukkelijk dipsausje of broodbeleg!

We hebben allemaal weleens een mindere dag. Maar wat als je je al een paar dagen onzekerder, vermoeider en/of rustelozer voelt dan anders? Dan kan het goed zijn dat je niet voldoende geaard bent. Gelukkig kun je jezelf weer in balans brengen door goed te gronden. In dit artikel ontdek je hiervoor 5 laagdrempelige oefeningen.

1: Ga barefoot de natuur in

Je kunt het woord ‘aarden’ gerust letterlijk nemen, want zo werkt het ook. De natuur leent zich perfect voor het terugkomen bij jezelf. Zeker op dagen waarin je te veel in je hoofd zit, herinnert het buitenleven ons aan de verbondenheid met het aardse. Zoek daarom het bos op, de weide, het strand, de duinen of een park. Hoe natuurlijker en wilder, hoe beter. En loop het liefst op blote voeten, zodat je je direct verbindt met de natuurlijke ondergrond.

2: Doe een bodyscan

Als je niet gegrond bent, leef je meestal te veel vanuit je hoofd in plaats van vanuit je hart. Dit is menselijk: je bent elke dag bezig met dingen oplossen, met prikkels verwerken en met nieuwe dingen leren. Je hersenen staan nooit ‘uit’. Om met jouw aandacht weer terug in je lichaam te komen, kun je een bodyscan doen. Neem hiervoor een ontspannen houding aan, liggend of zittend, en ga met je aandacht van je kruin tot aan je tenen elk lichaamsdeel af. Ontspan en voel elk deel heel bewust. Vind je het lastig je aandacht erbij te houden? Probeer het dan eens met een geleide meditatie.

3: Breng je 1e chakra in balans

Gegrond zijn staat in verbinding met het 1e chakra. Dit chakra zit ter hoogte van je stuitje en staat voor overleven, veiligheid, geaardheid, vertrouwen en het fysieke lichaam. Met een chakra-meditatie of energetische behandeling (chakratherapie) breng je jouw energetische lichaam weer in balans en raak je beter geaard. Omdat het focussen op één chakra juist voor (extra) disbalans kan zorgen, is het belangrijk een meditatie of behandeling te doen waarbij je alle chakra’s aandacht geeft.

4: Grond met krachtige yogahoudingen

Yoga kent verschillende poses die speciaal gericht zijn op gronden. Denk aan de krachtige boomhouding, de kindhouding, en de berghouding. Ook alle krijgerhoudingen helpen je om goed te aarden. Voel tijdens deze oefeningen bewust de energie van wat je uitbeeldt. Visualiseer bij de boom dat wortels uit je voeten de grond in schieten en zo jouw houding verstevigen. Bedenk je bij de berghouding dat je zo stevig staat als een rots. Voel je fysiek krachtig en sterk als een krijger. En sluit je af van prikkels van buitenaf en kom volledig terug bij jezelf met de kindhouding.

5: Tune in op de aardse energie

De aarde zit vol krachtige energie. Door hierop in te tunen, kun je deze energie door je heen laten stromen en zo weer goed gegrond raken. Dit doe je onder meer door met blote voeten in de natuur te wandelen, maar ook bijvoorbeeld met een visualisatie, of met een geleide meditatie zoals deze.

Ervaar je ondanks deze oefeningen nog steeds onrust, onzekerheid en gespannenheid? Dan is de praktische en toegankelijke online cursus ‘Rust in je hoofd’ echt iets voor jou. Als lezer ontvang je maar liefst €100 korting en betaal je slechts €99. Dit is je kortingscode: ZOMAPC430.

Dat we allemaal een gezond eetpatroon moeten nastreven, dat weet iedereen. Natuurlijk lukt dat niet altijd en hoef je niet 100% gezond te eten. Je mag jezelf ook verwennen met genietmomenten. Naast gezonde voeding is het belangrijk om voldoende beweging te krijgen en je lijf soepel te houden. Yoga kan de ultieme vorm van ontspanning zijn en een goede work-out. Het helpt je je hoofd leeg te maken en te ontspannen na een drukke dag of je juist fit te voelen aan het begin van de dag. Sinds kort begint CBD, afkomstig van een cannabisplant, ook steeds meer bekendheid en populariteit te krijgen binnen de yogacommunity. En nee, het heeft niks te maken met stoned worden, maar het heeft wél allerlei gezondheidsvoordelen. Wat is CBD precies?

Wat is CBD?

CBD valt onder de voedingssupplementen en is gewoon vrij te verkrijgen bij veel verschillende verkooppunten. We nemen CBD onder de loep, wat is het en kun je het gebruiken in combinatie met yoga? CBD is een stof die wordt gewonnen uit de hennepvezel van de cannabisplant. Het staat voor cannabidiol. Ook al CBD is dus wel degelijk afkomstig van de cannabisplant, het is echter geen psychoactieve stof, waardoor je er niet high van kunt worden. Daardoor is CBD een veilige optie en kun je het prima gebruiken in je dagelijks leven. Het valt daardoor onder voedingssupplementen. 

Voordelen van CBD

Maar waar wordt CBD dan voor ingezet? Het is al enige tijd op de markt en het wint nog steeds aan populariteit. Waarom hebben zoveel mensen er baat bij? De meeste voorkomende klachten waar het bij wordt ingezet is bij angst- en stressklachten, problemen met slaap en bij pijn. CBD kan dus angst en stress verminderen. Het heeft een ontspannende werking en kan hiermee ook pijn verlichten, zoals bijvoorbeeld bij reuma. Door de ontspannende werking heeft het ook een effect bij mensen die moeilijk in slaap komen. De spieren ontspannen waardoor je gemakkelijker in slaap komt en bovendien ook dieper slaapt. Daarnaast zijn er nog meer ziektes waarbij CBD een positief kan hebben. Er moet nog veel onderzoek naar worden gedaan, maar er worden gunstige effecten gemeten bij bijvoorbeeld epilepsie, de ziekte van Parkinson en zelfs diabetes.

CBD in combinatie met yoga, gouden duo?

CBD kan dus een gunstig effect hebben bij verschillende lichamelijke klachten. Veel mensen trekken naar de yogamat omdat ze veel in hun hoofd zitten en het hoofd leeg willen maken. Het kan je helpen bij periodes van stress om meer in balans te zijn en uit je hoofd te komen. Daarnaast is het natuurlijk ook gewoon een goede work-out. Omdat CBD ook een invloed heeft op je stress- en angstniveau, net als yoga, kan het een hele mooie aanvulling op elkaar zijn. Deze twee versterken elkaar, waardoor yoga in combinatie met CBD eigenlijk een gouden duo is. Het helpt je niet te veel te overdenken en je gedachten een beetje uit te schakelen. Daarbij zorgt CBD ervoor dat je spieren ontspannen en dat je lichaam ook sneller herstelt van een pittige yoga routine.

Wat moet je nog meer weten over CBD?

CBD is in verschillende vormen en maten te verkrijgen. Zo is er CBD olie, maar zijn er ook capsules, proteïnepoeder of zelfs gummies. Wat het beste bij jou past ligt aan je eigen voorkeuren en levensstijl. Er bestaan verschillende sterktes, dus ook daar moet je rekening mee houden. Laat je informeren in de winkel of kijk online bij een CBD olie shop. Naast CBD komt ook de stof THC van de cannabisplant. Dit is een psychoactieve stof, die een reactie in de hersenen teweeg brengt. Dit is dan ook de stof die er voor zorgt dat je een stoned gevoel krijgt. CBD is dat niet en daar kun je dus ook niet stoned van worden. In veel producten met CBD kan ook THC verwerkt zitten. Let daar op wanneer je een producten met CBD wilt aanschaffen. Een te hoog THC gehalte is niet wat je wilt. Soms wordt er zelfs meer THC aangetroffen dan wordt aangegeven op de verpakking, dus wees je daar bewust van en doe goed onderzoek voordat je een product kiest. Zeker in combinatie met andere voedingssupplementen of medicatie, of wanneer je gewoon twijfelt is het raadzaam om eerst je arts te raadplegen.

To do lijsten, vergaderingen, deadlines en overvolle inboxen… Een hoge werkdruk kan flink wat stress opleveren. Hoewel sommige mensen goed kunnen presteren onder druk, heeft veel stress op de lange termijn negatieve gevolgen voor je algehele gezondheid en daarmee ook op je werkprestaties. Yoga voor het werk, tijdens het werk en na het werk wordt om die reden steeds populairder. De voordelen zijn groot en het hoeft maar een kleine moeite te zijn. Maaike Dijkstra geeft yogales en -coaching en geeft daarnaast workshops aan bedrijven om yoga te integreren op kantoor. Wij mochten haar interviewen over haar werk en de positieve impact die ze maakt. 

Meer energie en minder stress

Naast haar parttime werk bij de spirituele uitgeverij Kosmos, is Maaike sinds enkele jaren ook ondernemer. ‘‘Na mijn eerste les kundalini yoga in 2015 was ik direct verkocht,’’ vertelt ze. ‘‘Ik voelde me lekkerder in mijn lijf en daarnaast was ik ook energieker en mentaal meer ontspannen.’’ In 2018 rondde ze de docentenopleiding af waarna ‘Yoga by Maaike’ is ontstaan. ‘‘Ik wil mensen graag datzelfde positieve gevoel geven als ik zelf ervaar. Ze mentaal weerbaar maken en tools geven om goed om te kunnen gaan met de uitdagingen van deze tijd, zoals stress.’’

De link naar yoga op de werkvloer was snel gemaakt. Zelf werkt ze natuurlijk ook op kantoor en weet ze dat de werkdruk hoog kan zijn. ‘‘Ik merkte om me heen dat veel mensen baat zouden kunnen hebben bij yoga. Rug-, schouder- of stressklachten komen vaak voor. Ik gaf af en toe tips aan mensen om me heen over ademhaling of deelde oefeningen om je lichaam wat flexibeler te maken. Ik heb op een gegeven moment de yogaoefeningen die je in een reguliere yogales doet aangepast naar yoga op een stoel en ben begonnen met het geven van ‘Business yoga by Maaike’. Inmiddels geef ik deze lessen voor bedrijven zowel live waarbij de werknemers op een stoel zitten, maar ook online waarbij we op een yogamatje zitten. Beide vormen worden erg positief ontvangen.’’

Voordelen van yoga voor werkprestaties

‘‘Het doen van yoga in de werkomgeving heeft veel voordelen. Het zorgt voor een teamgevoel en mensen ontmoeten elkaar op een andere manier. Daarnaast worden werknemers creatiever, stressbestendiger en kunnen ze hun werk beter en vaak ook productiever doen.’’

Maaike geeft de deelnemers in haar lessen tools die ze direct kunnen toepassen in hun dagelijkse (werk)leven. ‘‘Ik geef bijvoorbeeld een ademhalingsoefening om een vergadering mee starten. Zo kan de meeting efficiënter verlopen, zijn de deelnemers meer ontspannen en is er ook een sterker teamgevoel. Andere voorbeelden zijn oefeningen voor achter je bureau om je schouders en nek te ontspannen, of juist een oefening voor rugklachten.’’ 

Dit was slechts een preview van het hele artikel uit ons gratis online magazine over yoga en werk.

Door: Paula Jap Tjong

Paula Jap Tjong is initiatiefneemster van Stoelyoga Nederland – hét platform voor informatie over stoelyoga. Paula zendt stoelyogadocenten uit naar verschillende bedrijven, scholen en instellingen binnen Nederland. Daarnaast verzorgt ze een bijscholingsdag voor stoelyogadocenten en heeft ze de eerste Nederlandse online stoelyogatraining ontwikkeld.

Stoelyoga is een relatief nieuwe vorm van yoga die in de jaren zeventig werd ontwikkeld door door yogadocente Erika Hammerström (1921-2003). Het idee was dat ouderen en mensen met een fysieke beperking met stoelyoga toch de vele voordelen van yoga konden ervaren. Stoelyoga is de meest laagdrempelige en veilige vorm van yoga. Je hebt er zelfs geen yogakleding voor nodig; alleen een stoel. Stoelyogaoefeningen bestaan uit zachte bewegingen die je vanuit een stoel of met behulp van een stoel kunt uitvoeren. Voor het hele lichaam zijn er houdingen bedacht die bijdragen aan verbetering van de bloedsomloop, ademhaling, mobiliteit, flexibiliteit en zelfs het denkvermogen.

In het komende nummer van ons tijdschrift vieren we het 5-jarige jubileum van Yoga Internationaal en trakteren we je op extra veel leuke reportages. Meer lezen over Stoelyoga? In het komende nummer interviewen we opnieuw Paula Jap Tjong. Hoe gaat het na 5 jaar?

Wil je meer inspirerende reportages, bijzondere interviews en handige tips? Neem dan een abonnement vanaf slechts 19,95 euro. 

Goed voor senioren en mensen met dementie

De seniorengroep van Paula bestaat uit mensen van 63 tot 89 jaar oud. ‘Het is geweldig om te zien hoe ze genieten van yoga en hoeveel houdingen er mogelijk zijn. Ik krijg regelmatig complimenten van fysiotherapeuten en chiropractors die opmerken dat een uurtje yoga per week echt bijdraagt aan een sterker en flexibeler lichaam’, zegt Paula. Nederland telt momenteel ruim 270.000 mensen met dementie. De verwachting is dat dit aantal in 2040 tot ruim een half miljoen is gestegen. Juist voor deze mensen is het extra belangrijk om voldoende te bewegen. Lichaamsbeweging helpt het dementieproces namelijk te vertragen. Stoelyoga brengt deze groep niet alleen in beweging, maar ook in contact met hun lichaam. Dit zorgt voor rust in een vaak onrustige geest. 

Een herstelmoment voor iedereen

Meer dan de helft van alle Nederlanders – zowel jong als oud – kampt met vermoeidheid. Negen van de tien keer is dit niet het gevolg van lichamelijke inspanning, maar van mentale overbelasting. Dit heeft voornamelijk te maken met de explosieve stijging van beschikbare informatie. De hoeveelheid informatie die dagelijks vanuit allerlei hoeken (smartphones, televisie, games, reclames, te drukke werkomgevingen, grote schoolklassen) op ons wordt afgevuurd is simpelweg te veel voor ons brein. Het opnemen ervan kost ontzettend veel energie, wat op zijn beurt leidt tot vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen. Ons brein heeft meer dan ooit rustpauzes nodig, juist omdat die pauzes steeds zeldzamer worden. Stoelyoga kan altijd en overal, en is daarom een geweldige uitkomst om je lichaam en geest een herstelmoment te geven. Gun jezelf een paar keer per dag stoelyoga. Per keer kost dit je slechts 90 seconden en je krijgt er concentratie en een ontspannen gevoel voor terug. Voer de houdingen langzaam en in volle aandacht uit. Adem rustig en diep. Zo keer je in je lichaam en word je bewust van je fysieke gewaarwordingen. Met behulp van de houdingen en rustige bewegingen onderbreek je de gedachtestroom en kom je terug naar het hier en nu. Probeer het maar eens, je zult zien dat het werkt.

Ook bedrijven en scholen zien de meerwaarde van yoga

Binnen bedrijven worden vergaderruimtes omgedoopt tot stilteruimtes. Hier geven docenten van Stoelyoga Nederland lessen van twintig minuten tijdens de lunchpauze. Werknemers doen rek- en strekbewegingen, adem- en ontspanningsoefeningen en sluiten de les af met een korte meditatie. Volgens sommigen heeft het hetzelfde effect als een powernap. Na de les hervatten ze hun werkdag met nieuwe energie en focus. De opgedane kennis kunnen zij in de toekomst op ieder moment van de dag zelf achter hun bureau toepassen. Op scholen helpen de oefeningen kinderen om even ‘uit hun hoofd’ te komen en ze vaardigheden te leren die helpen te ontspannen en concentreren. De leerlingen zitten op hun eigen stoel aan hun tafel of staan achter hun stoel terwijl ze de oefeningen doen. Ze duren een paar minuten en je kan ze op elk moment van de dag doen. Bij het doen van de oefeningen gaat het om balans, kracht, concentratie, visualisatie en lichaamsbewustzijn. Fijn om een dag mee te starten, als beloning voor hard werken of om rustig te worden voor het maken van een toets. Eén ding is zeker: er is een mooie toekomst weggelegd voor stoelyoga! 

Dit artikel is eerder verschenen in nr 2. van Yoga Internationaal 2018. 

Door: Emilie Escher

Het is niet te zien en merken dat kunstenares Els Ritman afgelopen winter 83 werd. Haar dagelijkse Qigongoefeningen houden haar jong. En niet zeuren… Dat helpt ook.

Ze staat nog elke dag te schilderen, is lid van de op Hendrik Groen geïnspireerde Rebellenclub Sweet Seventy in Amsterdam Noord en begint elke ochtend met Qigong. Ze moet wel héél erg ziek zijn, wil ze haar kwartiertje Qigong overslaan, vertelt ze in de nog door haar overleden echtgenoot gebouwde keuken van haar lichte atelierwoning in Amsterdam Noord. ‘Ik word wakker, ga onder de douche, loop in mijn blootje naar de kamer en begin. Raam open, lekker de frisse lucht langs mijn lijf. Vaak voel ik me een beetje stram of heb ik een pijntje, maar wanneer ik die oefeningen heb gedaan is het weg. Het zijn de enige medicijnen die ik nodig heb.’ Op verzoek doet ze een van haar favoriete oefeningen voor. Soepel als een panter tilt ze haar been op tot schouderhoogte en maakt een schoppende beweging. Zelfs heel wat jongeren doen het haar niet na. 

Ze was in de vijftig, haar kinderen groot en het huis uit, toen ze de Chinese bewegingsleer ontdekte. ‘Ik had een midlifecrisis en het kwam op mijn pad. Ik ging naar het vrouwenhuis op de Nieuwe Herengracht en daar was Marianne Dames aan het lesgeven in Tai Chi. Ik dacht, ‘ik ga eens kijken, want bewegen dat heb ik altijd lekker gevonden.’ Maar Tai Chi was het niet voor mij. Ik had moeite al die vormen achter elkaar te onthouden, net de Franse woordjes van vroeger.’ Toen zei Marianne: ‘Waarom ga je geen Qigong doen. Dat is de gymnastiek die bij Tai Chi hoort.’ Sindsdien zit ze op les. Ze heeft al een stuk of vier leraren versleten, want ‘het is net als met leren schilderen, bij een leraar blijven hangen is het stomste wat je kan doen, je moet dingen uitproberen’. Bij haar huidige lerares voelt ze zich prima. Net voor het gesprek was ze nog bij haar op les. ‘Toen ik binnenkwam voelde ik me als een pinda met een harde schil, ingekapseld. Aan het einde van de les zei ik tegen haar: ‘ik heb het gevoel dat die schil gebroken is. Het voelt lekker los.’’ 

Ze denkt even na. ‘Het voelt ook alsof je naar de sauna bent geweest. Lekker schoon. Alles heeft een beurt gekregen en voelt opgeruimd.’ Ze bewegen niet eens zo heel veel. De lerares benoemt lichaamsonderdelen en gaat alles langs. ‘Ze begint bij je voeten, en gaat van daar naar je knieën, je heupen, je longen, je schouders. Je wordt je heel bewust van jezelf en wat er allemaal in je zit, en hoe dat zich gedraagt. Het is een vorm van Qigong met veel aandacht voor meditatie, Healing Tao wordt het ook wel genoemd.’ Ook geestelijk werkt het louterend. ‘Ik heb best wel wat dreunen gehad in het leven. Qigong en mediteren hebben me geholpen om de betrekkelijkheid van alles wat je in het leven overkomt leren te zien. En de wetenschap dat je niet de enige bent, iedereen krijgt opsodemieters.’ 

Zo op het eerste oog lijkt Els Ritman fysiek weinig opsodemieters gehad te hebben. Maar zo is het toch niet. ‘Ik ben een stuk long kwijt, achteraf Kijk ook op: elsritman.nl voor niets, en in mijn rechterbeen zit een staaf titanium. Maar ja, het is maar net hoe je met die ongemakken omgaat. Toen ik na die longoperatie naar het ziekenhuis ging voor controle, bleek ik mijn oude longinhoud weer te hebben. Dat kwam echt door Qigong, en ook door het zingen in een koor. Ik wil maar zeggen: je kunt aan veel dingen wat doen.’ Ze zwijgt even en lijkt te twijfelen maar dan gooit ze het er toch maar uit. ‘Helaas is het merendeel van de mensheid verdomd slap en weet niet hoe ze moeten omgaan met ongemakken. Te veel moeite, zeuren is leuker.’

In plaats daarvan zou dat merendeel van de mensheid misschien eens een lesje Qigong moeten volgen. ‘Daar kan je echt wat mee. Dat vind ik het leuke ervan!’

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 2 2018.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.