Auteur: Marciel Witteman

Vipassana meditatie, ook bekend als ‘bewustzijn meditatie’, kan het best samengevat worden door Socrates’ bekende gezegde: ‘Zelfkennis is het begin van alle wijsheid’. Het doel van vipassana is om inzicht te geven in de kern van onze ervaringen. Benieuwd waar vipassana vandaan komt en hoe je het kunt beoefenen? Lees hieronder meer.

Boeddha: ‘Kijk naar binnen’

Zo’n 2500 jaar geleden ontdekte Boeddha dat kennis, inzicht en goedheid de enige dingen zijn die helpen tegen ‘lijden’. Hij stelde dat ons geluk niet afhankelijk is van altijd veranderende omstandigheden van buitenaf. Door naar binnen te kijken kan ontdekt worden dat voldoening en geluk in onze kern zit. Vipassana meditatie kan daarbij als techniek gebruikt worden. 

De techniek

Vipassana bestaat uit twee delen: mindfulness (śamatha) en bewustzijn of inzicht meditatie (vipassana). Bij śamatha focus je je aandacht op één ding, dat is vaak je ademhaling. Terwijl je mediteert herken en erken je gedachtes en emoties die naar boven komen. Deze laat je gewoon voorbijgaan zonder ze te beoordelen. Het vergt misschien wat oefening, maar het kan heel kalmerend werken wanneer dit lukt.
Zodra je de basis van vipassana, śamatha, onder de knie hebt kun je verder naar de volgende stap. Wanneer je geest mindful is geworden, kun je de kwaliteiten van je bewustzijn en je perceptie van de wereld gaan onderzoeken. Dit is een actievere vorm van mediteren.

Wat ervaar je

Er zijn verschillende variaties in hoe vipassana wordt beoefend, maar de kern van alle vormen is dat vipassana onze innerlijke nieuwsgierigheid gebruikt om inzicht en kennis te verwerven. Tijdens een meditatie worden eigen ervaringen onderzocht. Dit kan leiden tot life-changing inzichten. 

Wat die inzichten precies zijn, is afhankelijk van de persoon. Door de eeuwen heen hebben mensen verschillende termen gebruikt om hun ervaringen te beschrijven – zoals licht, bewustzijn, duidelijkheid, leegheid, bliss enzovoorts – maar ze zijn het er allemaal mee eens dat het een ervaring is die niet omschreven kan worden door enkel woorden. Zeker iets om zelf te ervaren dus! Inmiddels zijn vipassana meditatie retreats overal ter wereld.

Meditatie en yoga zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en komen voort vanuit dezelfde filosofie: het in balans brengen van lichaam en geest. Bij meditatie denken veel mensen aan lang stilzitten en je ‘hoofd leegmaken’, maar er zijn nog veel meer verschillende vormen. Heb je nog niet jouw stijl gevonden? Lees hier over 6 vormen en vind er eentje die bij je past.

1. Wanneer je moeite hebt om stil te zitten

Qi Gong is dé oplossing als je op zoek bent naar een meditatievorm waarbij je niet stil hoeft te zitten. Het is een Taoistische methode van meditatie waarbij ademhaling wordt ingezet om energie te laten circuleren door het lichaam. Uiteindelijk verandert hierdoor je bewustzijn. 

2. Wanneer je vanachter je bureau wilt mediteren

Probeer Dzogchen. Deze vorm van tantrische meditatie vraagt je om je bewust te worden van alles. Je beoefent deze vorm met je ogen open, waarbij je het labelen van gedachten, gevoelens of sensaties probeert te vermijden. 

3. Wanneer je een out-of-body ervaring zoekt

Ooit gehoord van Transcendente Meditatie? Dit een vorm van Hindoe meditatie, oftewel Vendata, waarbij het doel is om uit te stijgen boven alles dat niet permanent is. In een zittende meditatiepose focus je je op een mantra en verander je actief je adem om je state-of-mind aan te passen.

4. Wanneer je meer energie wilt

Probeer Kundalini Meditatie. Kundalini is een vorm van yoga, maar ook een filosofie en een naam voor energie binnen Tantra en Hindoeïsme. De energie vloeit door de chakras, vanaf de basis van je ruggenwervel tot het topje van je hoofd en verder. Bij Kundalini meditatie gebruik je je adem om je energie omhoog te werken en zo je state-of-mind te veranderen. 

5. Wanneer je duidelijke regels nodig hebt

Zazen is een veeleisende Zen-praktijk met voorgeschreven regels over de positie van je ogen, handen en postuur is. Zazen betekent simpelweg ‘zitten’. Dat is precies wat Boeddha duizenden jaren geleden ook deed. Je zit en focust je op een voorwerp, net zolang totdat je in staat bent om de werkelijkheid te zien. 

6. Wanneer je klaar bent voor verlichting

Probeer Vipassana. In Sanskriet betekent dit letterlijk: ‘inzicht’. Het refereert aan een aantal meditatietechnieken waardoor je in een dieper niveau van bewustzijn terecht komt. In klassieke vipassana, een 2500 jaar oude Boeddhistische traditie, focus je je eerst op het bewustzijn van je ademhaling. Zodra de geest gekalmeerd is, komen vanzelf de inzichten.