Categorie: Blogs

Vandaag begint ons verdiepingsprogramma over mantra-initiatie. ’s Morgens volgen we nog het gewone dagprogramma: morning prayers, kriya yoga, meditatie en na het ontbijt een les over pranayama. We krijgen van Gita, een Indiase docente, een les over Nadi Sodhana, de afwisselende neusademhaling.

Nadi Sodhana

Voor ons een bekende oefening maar het wordt hier nog een keer uitgebreid uitgelegd en gedemonstreerd, waarbij er voor mij toch weer wat nieuwe aspecten naar voren komen. Het verschil met onze manier van lesgeven is dat je hier elke oefening heel uitgebreid moet bestuderen en je eigen maken, voordat je naar de volgende oefening mag. Dat betekent een half jaar deze eerste vorm van Nadi Sodhana dagelijks drie keer doen en dan pas verder met het volgende level. Daar heb je hier in de Ashram natuurlijk uitgebreid de tijd voor, bij ons gaat het allemaal wat sneller en hebben we meestal niet het geduld om zo lang bij een oefening stil te staan. Ik neem me voor om dat wel meer te gaan doen, zowel voor mij zelf als voor de leerlingen en docenten in opleiding is het goed om de eigen ‘practice’ te blijven verdiepen.

Overgeven aan ritme en rust

We doen mee met de ‘digestive breathing’, je ligt heel lang in Makrasana en volgt je adem, de leraar legt een zandzakje op je onderrug, zodat je de adem nog meer kunt voelen bij het diafragma. Ook dit is een uitgebreide sessie, waarbij ik bij mezelf eerst nog wat ongeduld ervaar, maar als ik me eenmaal kan overgeven aan de houding, voel wat die voor me doet. Het is fijn dat we hier voor een langere tijd zijn, want in de eerste week zat ik nog erg in de snelle werkmodus, nu kan ik me al meer overgeven aan het ritme en de rust in de Ashram. Maar over rust gesproken, eigenlijk is dit programma best vol en ben ik blij als er tussendoor even tijd is om bij te komen.

Aan de slag met eigen mantra

Om drie uur komen we voor de eerste keer bij elkaar in de Meditatiehal en maken we kennis met elkaar. Er zijn zeventien mensen die dit programma volgen, waaronder vijf Belgische dames, een Australische man, een vrouw uit Hong Kong en één uit Korea en een Hongaarse. Sommige mensen zijn al langer aan het reizen of al langer in deze Ashram, sommigen zijn net gearriveerd en voor hen is het een eerste ervaring. De bedoeling van deze week is dat je aan de slag gaat met je eigen mantra om zo je meditatie te verdiepen. Wij hebben drie jaar geleden al een mantra-initiatie gehad van onze leraar. In de tussentijd ben ik veel bezig geweest met verdieping en heb inmiddels mijn Groot Meesteropleiding in de Raja Yoga afgerond en daarom wordt het tijd voor een volgende stap. In deze week krijgen sommigen, waaronder wij tweeën een persoonlijke mantra van Swami Ritavan, waar je dan weer verder mee kunt.

Meditatie naar een hoger level

Ik ben blij dat we voor dit programma hebben ingeschreven, het is fijn om het gewone programma te volgen met yoga en meditatie, maar dit is net het extra stukje waar ik naar op zoek ben. De docente is een Canadese dame die al meer dan dertig jaar bezig is met lessen en verdieping in de traditie van de Himalaya’s en die onder andere ook yogales geeft aan artsen in opleiding in India, dat is voor deze studenten een verplicht onderdeel. Ze neemt uitgebreid de tijd om onze voorgeschiedenis op het gebied van yoga en meditatie te noteren en vraagt ook naar onze dagelijkse ‘practice’. Voor ons is dat iedere morgen een half uur zitten voor meditatie, overdag en ’s avonds het lesgeven en meedoen met de yoga en meditatie in onze eigen lesgroepen. En wat we hier willen leren? Voor mij is dat meer verdieping in mijn eigen meditatie. Het is vaak lastig om zelf naar een hoger level te komen als je dagelijks zoveel bezig bent met andere mensen. We hebben veel yogaleerlingen, cliënten voor natuurgeneeskunde en docenten in opleiding die we moeten begeleiden en dat vraagt veel tijd, waardoor je weinig aan jezelf toe komt. Het is de dualiteit van het bestaan: je geeft en ontvangt en probeert daar een balans in te vinden.

Minimale sociale media in de Ashram

Ik merk nu ik hier ben en probeer tot rust te komen pas hoe het is om los te komen van al die dagelijkse dingen. We bekijken minimaal de mail, hebben één keer per dag contact met thuis via WhatsApp en hebben ook geen Facebook. Dat is een heerlijke ervaring, hoe vaak kijk je per dag niet even snel op je telefoon en krijg je meteen een heleboel nutteloze informatie binnen? Vroeger ging je een dagje weg en kwam je thuis om te vertellen wat je allemaal beleefd had. Nu laat je onderweg al weten dat je in de trein zit of goed aangekomen bent met de auto en dat de cursus saai is of juist leuk. In de pauze bel je mensen op die op je voicemail staan of die een berichtje hebben gestuurd en ben je zelfs tijdens het programma nog stiekem op je telefoon aan het kijken……herkenbaar?

Spirituele lessen van Swami Rama

Na het avondeten kijken we een video van Swami Rama over meditatie. Swami Rama is één van de grote meesters van de Himalaya’s, hij is de stichter van het Himalaya instituut en geboren in India. Hij ontving zijn spirituele training in de Himalaya en in Tibet en was een inspirerende man die vele onderzoeken heeft gedaan, onderwijs heeft gegeven en boeken geschreven over spiritualiteit. Zijn opvolger, Swami Veda Bharati heeft deze Ashram gesticht en na zijn overlijden in 2014 ligt de leiding in handen van Swami Ritavan. Swami Rama’s lessen op video zijn boeiend om te zien, hij komt over als een soort wijze vader die je bij de hand neemt. Je kan niet zomaar gaan zitten en beginnen met mediteren, voorbereiding is belangrijk, volg de stappen van het achtvoudig pad van Patanjali!

8 mei 2017-  Om 4.00 uur in de ochtend hoor ik in de verte het geluid van de hoorn. Het is nog zo lekker warm in bed en eigenlijk wil ik niet op staan. Ze zeggen door te blazen op de schelp ontstaat de oerklank AUM, het vertegenwoordigd de wereld en de waarheid daarachter. Voor mij betekent het opstaan je bed uit, tijd voor meditatie en aarti.

Als ik me gewassen heb en warm aangekleed loop ik naar de tempel om daar eerst een groet te brengen aan de leraren. Er hebben in deze ashram twee grote leraren geleefd en een ervan, Narvada Puri ook wel Mataji genaamd heb ik mogen kennen. Ik heb vanaf 2006 tot de dag dat zij het lichaam verliet (2014) les van haar gehad. Ik geef een klapje tegen de bel die een hard geluid maakt en ik maak een diepe buiging, een mooie bloem net uit de tuin geplukt leg ik neer aan de voeten van de leraren en loop daarna naar de afbeelding van Ganesha om ook daar een diepe buiging te maken.

Toen ik hier in 2006 voor het eerst kwam vond ik buigen echt niet gemakkelijk en dit heb ik dan ook de eerste jaren niet gedaan. Maar nu buig ik diep, mijn ego vindt het nu heerlijk om te buigen het maakt het leven een stuk makkelijker. Diep respect voor alles wat leeft en alles wat er is.

Het is nu tijd om naar de vuurplaats te gaan, Dhuni noemen ze dit. Het is hier heerlijk warm en de rituelen gaan hier door. Een diepe buiging van dankbaarheid en respect naar het vuur en naar de leraren die onder ons zijn. Dan vind ik mijn plekje om te zitten. Mijn mala gaat van mijn nek en neem ik in mijn hand om met de mantra Om Namo Shivaya naar binnen te keren. Naar de wereld voorbij de uiterlijke wereld. Het wordt stiller en rustiger in mij. Mijn ervaring is dat op dit tijdstip mediteren echt beter werkt dan later op de dag. Dan staat mijn denken veel te veel op actief en duurt het heel lang voordat ik stiller wordt. Maar op dit tijdstip is het echt anders.

Om 5.00 uur starten we met chanten, het zingen van prachtige liederen, waarin alle kwaliteiten van het leven worden aangesproken. Het opent de zintuigen. Na ongeveer een half uur chanten ontvang je een heerlijke beker Chai (Indiase thee) dit geeft een enorme energiebuster. De mala komt weer te voorschijn en nu chanten we met ze allen nog 108 keer een mantra die bij de dag hoort. Iedere dag heeft zijn eigen kwaliteiten en dus ook zijn eigen mantra. Met elkaar hardop chanten geeft een diepe verbintenis met jezelf en ieder, alles om je heen. In het begin vond ik het altijd erg zwaar, maar naar mate je het vaker doet leert het je geduld, vriendelijkheid en beter te zitten in de meditatiehouding.

Rond 6.00 uur is er een moment rust of tijd voor je eigen practise. Ik kruip meestal even mijn bed in voor Yoga Nidra. Warm worden en nog even rusten want om 7.30 uur start de yogales.
In een prachtige shala , yogaruimte, worden hier drie verschillende yogalessen gegeven. De Suksma Vayam serie, de Yoganga Abhyasa serie en hathales. Verschillende leraren geven verschillende lessen. Erg leuk en leerzaam.

Vandaag krijgen we les van Ganga de zoon van de twee grote leraren. Zijn lessen zijn speels en tegelijk pittig. De Yoganga Abhyasa serie is een complete serie waar het lichaam aangesproken wordt om de ruimte te vinden die het is. De adem helpt hierbij. Iedere yogales vind ik confronterend, eigenlijk vind ik het op mijn mat altijd zwaar maar zodra ik er af kom geniet ik van de ruimte die het me iedere keer weer brengt in mijn hoofd en het lichaam.

Om 10.00 uur is het tijd voor een heerlijk ayurvedisch ontbijt. Genietend van de eerste zonnestralen en de heerlijke geluiden en geuren van India starten de activiteiten.
Het Karma yoga begint. Activiteiten zonder gehecht te zijn aan de vruchten of de resultaten.
Ik vind het altijd heerlijk om met de was aan de slag te gaan. In een ashram is altijd veel was en boven op het dakterras kan ik genieten van het buiten zijn en ondertussen mijn acties in dienst te stellen van de gemeenschap. Er zijn mensen actief in de keuken, aan het schoonmaken van de eetzaal en yogazalen maar ook zie ik mensen druk bezig in de tuin en de bij de koeien poep scheppen. De dag is duidelijk begonnen.

Om 12.30 uur gaat de gong drie keer dit betekent eten! Echt heerlijk warm eten staat er op ons te wachten. Alles is veganistisch, de meeste groenten komen uit de eigen tuin en de koeien voorzien ons van verse melk waar van alles van wordt gemaakt. Alles is zo zuiver en eerlijk.

Na het eten is het rust tijd, het lichaam krijgt de tijd om het eten te verteren. Op verschillende plekken zie je mensen een plekje vinden in de schaduw om te rusten. Het wordt weer even stil en vredig alleen de jungle die direct aan de ashram ligt is volop in beweging. Om 14.00 uur ontvang ik een heerlijke ayurvedische massage van Mauni, zij is als een moeder voor mij, haar handen zijn zacht en stevig en in een uur tijd kneed ze mijn hele lichaam en zak ik weg in een diepe ontspanning.

Om 16.00 uur gaat de Gong weer, dit is het sein dat de filosofieles begint. Vandaag is er een les over de leer van Vedanta, maar ook de Sutra’s van Patanjali en de Bhagavad Gita worden hier bestudeerd.
Het is een les van luisteren en de wijze lessen integreren in het leven. Stapje voor stapje ga je vooruit. Ik ben altijd blij om te horen dat het niet belangrijk is het doel te halen, maar te genieten van het pad wat je bewandeld. Dit maakt het voor mij prestatieloos. Ik voel dat ik meer en meer dichter bij mezelf kom, maar weet nog niet helemaal wat dit betekent en dat is ook prima. Ik kan iedere keer dezelfde les horen en iedere keer denk ik weer ‘O ja, dat was ik weer even vergeten.’ Ik weet het maar ergens vergeet ik het steeds maar weer. Wat fijn dat ik nu drie weken weer alleen maar hier mee bezig mag zijn.

Om 18.00 uur gaat de zon onder en in stilte beëindigd de filosofieles en stappen we de eetzaal in waar een lichte maaltijd op ons wacht. Om 19.30 uur is er avondaarti, het zingen bij de dhuni als een dankbetuiging voor de dag en het welkom heten van de avond en nacht. De dag eindigen we in de prachtige tempel. Om 21.00 uur gaan de lichten uit… Om Shanti shanti shanti…

Journaliste Charlot Spoorenberg maakte een vlotte video-impressie van het Yoga Festival Terschelling. Ook stelt ze kort alvast een vraag aan Indiase yoga master Vijay Gopala, die ze interviewde voor Yoga International (verschijnt in het issue sept/okt).

(Bekijk onderstaande video)

Zaterdagochtend om halfvijf loopt de wekker af en kan de dag gaan beginnen. Vorig jaar zaten we in een huisje dicht bij de grote bel en werden we daar ’s morgens door gewekt, nu zitten we verder weg en wordt voor alle zekerheid de wekker gezet. Van het tijdsverschil heb ik deze keer niet zoveel last, het is hier drie en een half uur later, dus eigenlijk echt midden in de nacht als je opstaat, maar het voelt niet zo.

Moeilijke mantra’s zingen

De dag begint in de Ashram altijd met het zingen van de morning prayers in de meditation hal. Het zijn ingewikkelde mantra’s die ook nog eens met een Indiaas accent worden gezongen, dus meezingen is niet zo eenvoudig. Ik ken inmiddels de Guru Prayer waarin alle Guru’s worden bezongen: Brahma, Vishnu en Siva. In het tweede deel hiervan worden als Guru’s bezongen: Patanjali, Vyasa en Swami Rama. De Peace Prayer is bekend: ‘Om asato ma sad gamaya, tamaso ma jyotir gamaya, mrtyor ma amrtam gamaya’. De melodie is anders dan ik gewend ben, maar na een paar keer meedoen lukt het wel. Deze mooie mantra kun je vertalen als: ‘breng mij van de onwerkelijkheid en de leugen naar de werkelijkheid en de waarheid. Breng mij van de duisternis naar het licht’. ‘Om Santih, santih, santih (ohm, vrede, vrede, vrede)’. Daarna volgen nog een aantal mantra’s waarvan ik de ‘Prayer for harmony between teacher and student’ ook erg mooi vind. ’Om saha nav avatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai, tejasvi nav adhitam astu, ma vidvisavahai, Om santih, santih, santih’. De vertaling: ‘moge Het (Brahman) ons allebei beschermen. Moge Het (Brahman) ons beide voeden. Moge wij samen spirituele kracht creëren. Moge wat we samen bestuderen schitterend zijn. Moge wij elkaar niet haten. Ohm, vrede, vrede, vrede’.

Nieuwe yoga-vorm ontdekken

Na de kriya yoga en het ontbijt (heerlijke griesmeelpap!) kijken we wat er op het programma staat voor vandaag. Om 10 uur yoga met iets ervoor geschreven dat we niet goed kunnen lezen. Blij lopen we naar de meditatiehal want een nieuwe vorm van yoga ontdekken is altijd leuk. Een aantal andere gasten zit er al klaar in donkere kleding, in plaats van het traditionele wit. Er wordt uitgelegd wat het werkschema is, haha, karma yoga dus. We trekken ook oude kleren aan en gaan aan de slag om de yogamatjes te soppen. Dat is geen overbodige luxe want ze zien er smerig uit en ruiken ook niet al te fris. Onder het poetsen bedenk ik me dat ik bij onze yogaschool iemand betaal om dit werk te doen, en nu mag ik zelf aan de slag! Geen probleem want het zonnetje schijnt heerlijk en we kunnen de matjes in de zon te drogen leggen. De dekens worden uitgeklopt, de zaal gestofzuigd en de ramen gezeemd. We doen dit met een groep van ongeveer tien mensen met allemaal een verschillende nationaliteit. Na de lunch is er tijd om te rusten en val ik meteen in een diepe slaap, heerlijk om zo tot mezelf te komen!

Meditatie niet zo comfortabel als thuis

Om vier uur is er tijd voor thee, de chai tea zit in een grote ketel en is ontzettend heet, dat is lastig want de yogaklas begint om kwart over vier en die willen we niet missen! Het is een heerlijke les van een jonge Indiase leraar die we vorig jaar ook hebben ontmoet. Zonder moeite volgen we de les van anderhalf uur en gaan klaar zitten voor de stiltemeditatie. Het zitten blijft wel een probleem, het lukt me nog niet om een heel uur in dezelfde positie te blijven. In de Ashram zit je traditioneel op een paardendeken die in een harmonicavorm wordt gevouwen. Thuis gebruik ik de deken niet, daar hebben we een comfortabel meditatiekussen. Mijn heupen en knieën zijn daarom tijdens de lange zit veel aan het protesteren en ik probeer dat zoveel mogelijk te negeren. Ik merk dat de overgang niet de ideale periode is om lang in een halve lotus of meditatiezit te zitten, ik heb meer last van mijn gewrichten dan vorig jaar en moet regelmatig even gaan verzitten. Toch verstoort dat mijn meditatie niet, ik merk dat ik wel anders ga zitten, maar er meestal toch in kan blijven. Dat is wel weer verbeterd vanwege de dagelijkse thuismeditatie.

Avondmantra’s sluiten de dag

Op het avondprogramma staat Kirtan, gezamenlijk zingen. De leraar heeft een djembé en wie wil kan vrolijk meedoen met instrumentjes. Als je wil mag je iets voorzingen en het lukt me zowaar om ‘Jaya Jaya, Devi Mata’ te zingen voor de hele groep, toch wel spannend als iedereen zo naar je zit te kijken. Drie Russische dames zingen een lied in hun eigen taal en ook een Japans meisje zingt iets voor. Hara Krishna komt ook nog voorbij en het uur is zo voorbij. Daarna meteen de avondmantra’s erachteraan. Terug in ons huisje zijn we eigenlijk zo moe dat we meteen naar bed gaan. Niet te geloven na zo’n dagje ontspannen!

Vandaag is het een dag van reizen en wachten. Om kwart over 8 staan we buiten bij de taxi voor onze laatste rit met Sabhi. Hij heeft een adresboekje met namen van andere buitenlandse gasten die hij heeft rondgereden en laat dat zien.‘Paul is mijn vriend’ zegt hij, ‘die woont ook in Holland’ en inderdaad staat er een Paul in het boekje die in Rotterdam woont. Nog meer namen en adressen van andere gasten staan er in en ik schrijf onze namen erbij, niet het volledige adres en ook niet mijn telefoonnummer. Ik vind het een aardige man, maar om contact met hem te onderhouden als we terug zijn hoeft nou ook weer niet.

Vliegtuighoppen

We worden afgezet bij het vliegveld van Jaipur en geven Sabhi een flinke fooi, het was verbazingwekkend om te zien hoe hij overal moeiteloos de weg wist en zonder kleerscheuren door het drukke Indiase verkeer kon manoeuvreren. Dat mag best beloond worden, we hebben een richtprijs gehad hoeveel je een gids en een chauffeur moet bijbetalen, want dat is hier gebruikelijk. En nu het volgende avontuur: hoe werkt alles hier op een lokaal Indiaas vliegveld? Arjen heeft gisteravond veel moeite gedaan om onze boarding pass te printen, je kan de code ook op je telefoon laten zien, maar we nemen liever het zekere voor het onzekere, ze zijn hier nogal erg bureaucratisch. Alles verloopt zonder problemen en we wachten op het vliegtuig naar Delhi. Het is een klein propellervliegtuig met aan twee kanten rijen stoelen. Je zit er maar een uurtje in dus alles gaat heel snel, je krijgt meteen een broodje, het wordt daarna weer opgehaald en dan ga je al weer landen. Ook in het volgende vliegtuig gaat dat precies hetzelfde: opstijgen, zelfde broodje, ophalen en landen. Ik bedank voor de broodjes, het eten in een vliegtuig is meestal niet zo geweldig en dit ziet er echt niet lekker uit. Het wachten in Delhi duurde best lang, het vliegschema was al een paar keer veranderd en toen ook nog een flinke vertraging.

Weer terug bij de Ashram

De chauffeur die ons in Dehradun komt ophalen is dan ook niet blij. Hij haast zich door het verkeer en levert ons zo snel mogelijk af bij de Ashram in Rishikesh. We zijn er en herkennen de stalletjes op straat en de gebouwen, dan door het hek met bewaking het terrein van de Ashram op. Bij de receptie kunnen we meteen weer papieren gaan invullen, daar zijn ze hier in India dol op. Bij elk hotel en na elk uitstapje krijg je een uitgebreid formulier waarop je al je gegevens moet invullen, we zijn er inmiddels aan gewend. Na het invullen worden we begroet door Lea, we kennen haar nog van vorig jaar, zij is de contactpersoon en weet alles over de Ashram en het programma. We hebben deze keer een cottage in het midden van het terrein, dichtbij de Meditationhal, dat is erg fijn. Nadat we ons geïnstalleerd hebben in het huisje kunnen we meteen mee gaan doen met de middagmeditatie. Het is heerlijk om hier weer te zijn, we zien een aantal bekende gezichten van docenten en medewerkers van de Ashram. De stilte meditatie is weldadig na alle indrukken en lawaai van de afgelopen dagen. Ook de maaltijd daarna smaakt prima. Het avondprogramma valt tegen, het is een beginnersles over de Bhagavad Gita. We gaan morgen even uitzoeken wat het programma is voor gevorderden want een uur luisteren naar een introductieverhaal over de Bhagavad Gita is voor ons niet zo interessant.

Uitgerust zitten we op donderdagochtend aan het ontbijt. Toast met honing en rijst met curry, eerlijk gezegd toch niet echt mijn lievelingsontbijt. We worden om half 9 buiten opgewacht door onze gids van vandaag. Als Arjen nog even naar binnen gaat om zijn zonnebril te pakken vraagt de gids me honderduit over het vervolg van onze reis naar Rishikesh en naar de Ashram. Hij lijkt onder de indruk als hij hoort dat wij een yogaschool hebben. Hij vraag of we ook Indiase mensen op les hebben, nou nee, die zijn er niet zoveel op Flakkee. In de taxi begint het verhaal over Jaipur, de gids vertelt van alles over de ‘roze stad’.

The Palace of Winds

De stad is gesticht in 1727 door Maharaja Jai Singh II (1693-1743), aan wie Jaipur zijn naam te danken heeft. Als eerste gaan we naar ‘the Palace of Winds’. Het is een sprookjesachtig paleis dat werd gebouwd voor de harem van de maharadja. Hij had 12 vrouwen en 1500 concubines, die opgesloten zaten in het paleis. In het hele paleis zijn geen trappen, de vrouwen werden zo vol gehangen met edelstenen dat ze niet meer konden lopen en in een soort rolstoel door het paleis werden gereden. Vanachter kleine raampjes mochten de vrouwen naar de gebeurtenissen op straat kijken, zoals de parades van de olifanten en andere festiviteiten. Ik ben niet jaloers, ook al zal het in die tijd prachtig en indrukwekkend zijn geweest. Door achterafstraatjes gaan we verder, de gids houdt een zakdoek voor zijn neus voor de stank, hij komt hier dan wel vandaan maar is toch blijkbaar ook niet zo gewend aan de luchtjes. Op een soort vuilnisbelt midden in de stad scharrelen geiten, varkens en kinderen op zoek naar iets eetbaars.

Ambert Fort

We komen bij het Observatory, waar astronomische bouwwerken staan waaruit je kan opmaken dat de wetenschappers hier zo’n 300 jaar geleden hun tijd al ver vooruit waren. Ze konden tot op de minuut de tijd bepalen en er werd hier ook wetenschappelijk onderzoek en astrologische voorspellingen gedaan. De gids vertelt dat aan de hand van je sterrenbeeld wordt uitgezocht welke edelstenen je het beste kunt dragen en laat zijn eigen ringen zien waar hij drie verschillende edelstenen in heeft. Als hij begint over winkeltjes die hij kan laten zien en een markt waar we van alles kunnen kopen bedanken we vriendelijk! We lopen verder naar Ambert Fort, het is eigenlijk meer een paleis dan een fort met mooie mozaïeken, spiegels en zalen die gedeeltelijk in tact zijn gebleven. Het is jammer dat ook hier heel veel edelstenen uit de muren zijn gestolen en dat het schilderwerk is beschadigd door vandalisme en graffiti. Eén van de zalen is gesloten en wordt op dit moment gerestaureerd, met veel geduld zijn een aantal mannen bezig om het mozaïek te herstellen. Onder in het fort is een labyrint van gangen, kamertjes en trappen, je kan er gemakkelijk verdwalen. De gids is alvast op weg gegaan naar de uitgang en wij kijken zelf nog wat rond. Een jonge bewaker laat ons zien hoe men vroeger aan water kwam: er hangen kruiken aan een touw en die konden vanaf verschillende verdiepingen gevuld worden in de put onderin het fort. Hij is erg vriendelijk en laat ons ook nog wat andere kamertjes zien. Uit het zicht van zijn collega’s geeft Arjen hem een fooitje, zijn dag is weer goed!

Kleurvolle kleding

Met de taxi rijden we het centrum in om te gaan lunchen, het smaakt prima en we komen weer een beetje bij. Het is vandaag 37 graden, tijdens het bezoeken van de paleizen en het fort voel je wel een zachte wind en dat geeft je meteen dat oosterse gevoel. Met mijn ogen dicht stel ik me voor hoe het eruit heeft gezien in de glorietijd van deze Maharadja’s: kleurige doeken, mooie gordijnen en de vrouwen in hun prachtige kleding en sieraden. De kleuren in India zijn sprekender dan bij ons, dat zie je in de kleding van met name de vrouwen, maar ook bijvoorbeeld bij vrachtwagens, bussen en tuk-tuks. De verleiding is groot om van die kleurige kleding aan te schaffen, maar ik weet dat ik het thuis eigenlijk toch niet ga dragen. Na de lunch gaan we naar de laatste bezienswaardigheid van vandaag: het City Palace dat gebouwd is op de heuvels. Ik merk bij mezelf wel een bepaalde mate van verzadiging nu we zoveel bezienswaardigheden op één dag afgaan, maar toch is ook dit bezoek weer de moeite waard. We maken nog wat yogafoto’s voor de mooie oude deuren en de gids wacht geduldig tot we klaar zijn. Even douchen en uitrusten in het hotel, daarna weer op stap met chauffeur Sabhi. Hij neemt ons mee naar een ander deel van de stad waar je vegetarisch kunt eten in de stijl van deze provincie Rajastan. 

Indisch avondeten

In het restaurant mogen we kiezen uit drie verdiepingen, op elke verdieping is er een ander soort menu en is er ook verschil in animatie. Het is mij niet helemaal duidelijk wat het verschil is, dus kiezen we maar voor de verdieping met het minste entertainment. Er zijn kussens op de grond en lage tafels, hier zit je als een echte Indiër aan tafel. De menukaart is wat lastiger dus kiezen we op de gok allebei wat anders, het is in ieder geval allemaal vegetarisch. We krijgen allebei een heel plateau met kleine schaaltjes, sommige gerechten zijn herkenbaar zoals dahl van rode linzen maar er zijn ook onbekende dingen bij. Leuk om te proeven, zoet en pittig wisselen elkaar af, ik vind vooral de zoete dingen erg lekker en de soep die we vooraf krijgen. Het lijkt nog het meeste op champignonsoep. In het hotel pakken we alvast wat spullen in, morgen gaan we naar Rishikesh!