Categorie: Reportages

Door: Emilie Escher

Het is niet te zien en merken dat kunstenares Els Ritman afgelopen winter 83 werd. Haar dagelijkse Qigongoefeningen houden haar jong. En niet zeuren… Dat helpt ook.

Ze staat nog elke dag te schilderen, is lid van de op Hendrik Groen geïnspireerde Rebellenclub Sweet Seventy in Amsterdam Noord en begint elke ochtend met Qigong. Ze moet wel héél erg ziek zijn, wil ze haar kwartiertje Qigong overslaan, vertelt ze in de nog door haar overleden echtgenoot gebouwde keuken van haar lichte atelierwoning in Amsterdam Noord. ‘Ik word wakker, ga onder de douche, loop in mijn blootje naar de kamer en begin. Raam open, lekker de frisse lucht langs mijn lijf. Vaak voel ik me een beetje stram of heb ik een pijntje, maar wanneer ik die oefeningen heb gedaan is het weg. Het zijn de enige medicijnen die ik nodig heb.’ Op verzoek doet ze een van haar favoriete oefeningen voor. Soepel als een panter tilt ze haar been op tot schouderhoogte en maakt een schoppende beweging. Zelfs heel wat jongeren doen het haar niet na. 

Ze was in de vijftig, haar kinderen groot en het huis uit, toen ze de Chinese bewegingsleer ontdekte. ‘Ik had een midlifecrisis en het kwam op mijn pad. Ik ging naar het vrouwenhuis op de Nieuwe Herengracht en daar was Marianne Dames aan het lesgeven in Tai Chi. Ik dacht, ‘ik ga eens kijken, want bewegen dat heb ik altijd lekker gevonden.’ Maar Tai Chi was het niet voor mij. Ik had moeite al die vormen achter elkaar te onthouden, net de Franse woordjes van vroeger.’ Toen zei Marianne: ‘Waarom ga je geen Qigong doen. Dat is de gymnastiek die bij Tai Chi hoort.’ Sindsdien zit ze op les. Ze heeft al een stuk of vier leraren versleten, want ‘het is net als met leren schilderen, bij een leraar blijven hangen is het stomste wat je kan doen, je moet dingen uitproberen’. Bij haar huidige lerares voelt ze zich prima. Net voor het gesprek was ze nog bij haar op les. ‘Toen ik binnenkwam voelde ik me als een pinda met een harde schil, ingekapseld. Aan het einde van de les zei ik tegen haar: ‘ik heb het gevoel dat die schil gebroken is. Het voelt lekker los.’’ 

Ze denkt even na. ‘Het voelt ook alsof je naar de sauna bent geweest. Lekker schoon. Alles heeft een beurt gekregen en voelt opgeruimd.’ Ze bewegen niet eens zo heel veel. De lerares benoemt lichaamsonderdelen en gaat alles langs. ‘Ze begint bij je voeten, en gaat van daar naar je knieën, je heupen, je longen, je schouders. Je wordt je heel bewust van jezelf en wat er allemaal in je zit, en hoe dat zich gedraagt. Het is een vorm van Qigong met veel aandacht voor meditatie, Healing Tao wordt het ook wel genoemd.’ Ook geestelijk werkt het louterend. ‘Ik heb best wel wat dreunen gehad in het leven. Qigong en mediteren hebben me geholpen om de betrekkelijkheid van alles wat je in het leven overkomt leren te zien. En de wetenschap dat je niet de enige bent, iedereen krijgt opsodemieters.’ 

Zo op het eerste oog lijkt Els Ritman fysiek weinig opsodemieters gehad te hebben. Maar zo is het toch niet. ‘Ik ben een stuk long kwijt, achteraf Kijk ook op: elsritman.nl voor niets, en in mijn rechterbeen zit een staaf titanium. Maar ja, het is maar net hoe je met die ongemakken omgaat. Toen ik na die longoperatie naar het ziekenhuis ging voor controle, bleek ik mijn oude longinhoud weer te hebben. Dat kwam echt door Qigong, en ook door het zingen in een koor. Ik wil maar zeggen: je kunt aan veel dingen wat doen.’ Ze zwijgt even en lijkt te twijfelen maar dan gooit ze het er toch maar uit. ‘Helaas is het merendeel van de mensheid verdomd slap en weet niet hoe ze moeten omgaan met ongemakken. Te veel moeite, zeuren is leuker.’

In plaats daarvan zou dat merendeel van de mensheid misschien eens een lesje Qigong moeten volgen. ‘Daar kan je echt wat mee. Dat vind ik het leuke ervan!’

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 2 2018.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.

Door: Emilie Escher

Christina Schagen (71) zit zoveel lekkerder in haar vel, sinds ze zo’n vijf jaar geleden met Qichong en Dynamic Flow begon. Dankzij Qichong kan ze tegen een stootje, bij Dynamic Flow leerde ze bewegen op eigen choreografie. ‘Er is iets nieuws in me ontwaakt.’

Christina demonstreert in het park de boogschutter. ‘Met Qichong gaat het er om dat je heel stabiel staat,’ legt ze uit. De treurwilg achter haar ritselt in de wind. ‘Je begint altijd met een stabiele basishouding, dat ziet er heel makkelijk uit, maar het is niet zo simpel. Je moet goed voelen dat je stáát, hélemaal in je lichaam staat.’ Ze zwijgt, verzet haar voeten en besluit: ‘Zo sta ik goed.’ En dan: ‘Wanneer ik in de boogschutterhouding ga staan, dan helpt dat me om gefocust te zijn, om te weten wat ik wil en nieuwe ervaringen aan te gaan.’ Haar docente Isabelle Blais vindt Christina zo’n inspirerend voorbeeld van een oudere beoefenaar van de Chinese bewegingsleer, dat ze een speciale ouderengroep wil gaan samenstellen. Christina op haar beurt is erg blij met Isabelle als docent. Een eerdere docent zweeg alleen maar tijdens de les. Andere docenten praatten weer teveel. Isabelle praat niet te veel, maar ook niet te weinig. En wat haar nog eens extra aantrekkelijk maakt voor Christina, is dat ze geboren is in Frankrijk. ‘Dat laatste vond ik een leuke bijkomstigheid, want ik heb Frans gestudeerd.’

Droombaan

Vijfentwintig jaar lang onderhield Christina zichzelf en haar dochter als docent Frans aan de Universiteit van Amsterdam. Toen ze 51 jaar werd, vond ze het welletjes. ‘Ik hou van vernieuwen en dat kon daar toen niet.’ Bovendien liet het zich moeilijk combineren met het spirituele pad dat ze inmiddels bewandelde, met Wai Turoa Morgan, een inmiddels overleden Maori-sjamaan. ’Op de UvA vroegen ze zich af wat er aan de hand was, wanneer ik weer de oude zou worden. Maar ik wilde helemaal niet meer de oude worden. Het was tijd om te stoppen.’ Tot twee jaar na haar pensioen gaf ze Nederlandse les aan inburgeraars. ‘Dat was voor mij een droombaan, al die ontmoetingen met mensen uit verschillende culturen.’ Daarna werd ze lifecoach, en dat is ze nog steeds. ‘Bij mij komen mensen die overal op uitgekeken zijn en die zoiets hebben van: ik weet het even niet meer. Wat is er nog voor mij? Met hen voer ik gesprekken van ziel tot ziel.’ Het was haar dochter die een paar jaar geleden opmerkte dat ze wel heel erg gericht was op alleen het geestelijke. ‘Misschien wel een beetje te veel, daar had ze gelijk in. Ze zei: mam, je moet echt meer gaan bewegen, je moet je lichaam meenemen in wat je doet.’

Eigen choreografie

Een reclame-strookje op haar computer leidde haar naar de in Engeland geboren danseres Karen Clark die Dynamic Flow geeft, een mengvorm van yoga, ballet en pilates. ‘Eerst dacht ik: ho! Er stonden allemaal van die mensen in mooie pakjes yoga-houdingen te doen, alsof het niets was. Maar toen ik Karen zag bewegen, zo elegant, duidelijk een danseres, dacht ik: dit wil ik ook leren. Eens in de twee weken komt Karin bij haar thuis voor een Dynamic Flow-training. ‘Ik choreografeer mijn eigen dans, Karen geeft aanwijzingen. Ze zegt dan bijvoorbeeld dat ik mijn arm verder kan spreiden. Qichong doe ik om tegen een stootje te kunnen, maar wat ik met Karin doe is meer op expressie gericht. Het is een kant van mezelf waarvan ik vijf jaar geleden nog niet had vermoed dat ik die in me had. De vreugde van het bewegen helpt mij ook om het nieuwe in mij te laten ontwaken. Ik zit lekkerder in mijn vel.’ Christina is bezig met het schrijven van een boek over moederschap, speelt altblokfluit en hobo en componeert haar eigen muziek. Het idee voor hobo kwam na een valpartij waarbij ze haar vingers verwondde, het bloedde als een gek.

Hobo spelen

Na die valpartij vroeg ik mezelf af wat ik nog meer met die vingers zou willen doen. Hobo spelen, dat wilde ik als kind ook al. Toen ik het mijn dochter vertelde zei ze: wat let je.’ Christina stuurde een berichtje naar het conservatorium. Ze schreef: ik ben 71, maar wil graag hobo spelen. Ik speel al altblokfluit. Inmiddels krijgt Christina les van de in Spanje geboren Pablo Romanillos Corte. ‘Hij zegt dan: speel maar. En schrijft op wat ik speel. Daarna speelt hij het voor mij, zodat ik het beter kan horen. Dan denk ik vaak: het is echt mooi.’ Wanneer haar boek wordt gepresenteerd, komt daar ook een eigen muziek en dansperformance bij. Ze is er klaar voor. 

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 4 2019.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.

De bijna 72-jarige Japanse Mizue Tamaki gaf al lang voordat het mode werd yogales, ze is al 45 jaar yogadocent. En 32 jaar daarvan bewoog ze zich tussen haar lesruimte in de Amsterdamse pijp en de dojo, Japans voor trainingscentrum, in de Achterhoek.  

Je komt het jammer genoeg niet vaak tegen op plekken waar yoga wordt gegeven, maar Mizue heeft het. Een lage wastafel waar mensen hun voeten kunnen wassen voordat ze blootvoets de mat op gaan. Ook anders dan gebruikelijk: aan de muur hangt in plaats van het portret van een Indiase swami met baard een portret van een Japanse heer zonder baard, hij lacht guitig en heeft een aardig, slim gezicht. Mashairo Oki heet hij, Mizues oude meester. De Okido yoga die Mizue beoefent is naar hem vernoemd. Maar okido in de Nederlandse zin van het woord, ‘prima’ of ‘helemaal goed’, is het volgens haar leerlingen ook. ‘Wat zo fijn is aan haar lessen is dat ze je houdingen leert die je in het dagelijks leven ook kan toepassen, als je bijvoorbeeld op de tram wacht,’ zegt een blonde vrouw, die al van alles in yoga had geprobeerd en nu nooit meer weg wil bij Mizue. Als de les begint wordt duidelijk wat ze bedoelt. Het draait vandaag heel praktisch om hoe we moeten zitten zonder rugklachten te krijgen. Iedereen krijgt een stoel en Mizue let erop dat we allemaal in zo’n hoek zitten dat we goed kunnen ademen. Wie niet de goeie hoek te pakken heeft, krijgt een kussentje. Mizue spreekt ons in het Engels aan, alleen de woorden schaambeen en lendenwervel gebruikt ze voor de duidelijkheid in het Nederlands. We must sit on ons schaambeen, benadrukt ze. Terwijl ze ons met gestrekte ruggen en zittend op ons schaambeen allerlei fijne oefeningen laat doen, loopt ze rond, inspecteert onze houding en corrigeert vriendelijk doch beslist.

Vertrouwelijke sfeer

Na een gezamenlijk kopje thee aan de keukentafel, er heerst een vertrouwelijke sfeer en het is duidelijk dat de vrouwen al jaren bij Mizue komen, vertelt ze wat meer over zichzelf. In haar jonge jaren was ze lerares Engels aan een Quaker-school, ‘de enige in Japan’. Toen ze zich een tijd fysiek minder goed voelde, zocht ze haar heil bij yoga en kwam in aanraking met Massahiro Oki, die haar meester werd. Een bijzondere man, die zich verdiepte in verschillende godsdiensten en verschillende geneeswijzen uitoefende. Na de oorlog leefde hij in een Zen-tempel in Japan en de Ghandi Ashram in India. Gebaseerd op deze ervaringen zette hij in Japan een dojo op. ‘Hij was erg open minded en nodigde allerlei andere meesters uit.’ Daar zat ook de toen nog in Japan onbekende Iyengar bij, waarvoor Mizue twee boeken vertaalde in het Japans. Ze maakte hem van zeer dichtbij mee. ‘Hij was aardig, maar in de les erg streng en constant iedereens houding aan het verbeteren.’

Een Amerikaanse Quaker-delegatie die haar school bezocht, nodigde haar uit om een jaar naar Philadelphia te komen, en mee te doen met de acties tegen de oorlog in Vietnam. Het sprak haar aan. ‘Japan benauwde me. Iedereen moet zich daar op dezelfde manier gedragen. Ik had behoefte aan vrijheid.’ Amerika smaakte naar meer buitenland en ze zocht een baan als au pair in Parijs waar ze via de yogawereld in contact kwam met Noëlle Perez, die ze haar tweede meester noemt. Een Française die nauw samenwerkte met Iyengar en later haar eigen methode ontwikkelde. Noëlle Perez is inmiddels 95, loopt met krukken, maar geeft nog steeds gepassioneerd les en Mizue bezoekt haar seminars. 

In Parijs ontmoette ze in 1975 een Nederlandse macrobiotische meneer die haar vroeg of ze geen les in Nederland kon geven. En zo kwam ze in Amsterdam te wonen. 

Streng en warm

In het midden van de jaren tachtig kocht de Okido Stichting een oude boerderij in het Gelderse Laren en startte een trainingscentrum. Nu hoort het gebouw aan de stichting Okido Yoga Dojo Nederland, die daar ook is gevestigd. Er worden trainingen gegeven, van een week of een weekend, in holistische stijl: met bewegingen, diëten en interacties tussen de deelnemers. Mizue denkt dat die trainingen haar fit houden. Ze gaat nooit naar een dokter. ‘Er zijn veel dingen die je zelf kan proberen voordat je naar een dokter gaat. Je kan bijvoorbeeld je manier van eten, lopen en hardlopen verbeteren.’ De dojo zorgt voor zoveel mogelijk organisch voedsel. ‘Niet alleen omdat het gezond is, maar ook vanuit zorg voor de omgeving. Chemische toevoegingen en overbodige medicijnen komen in de urine terecht, en komen weer terug in de aarde.’  Het maakt haar blij als de mensen die de dojo bezoeken zeggen: ‘Deze plek is streng, maar ook warm. Het voelt als mijn tweede huis.’  

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 3 2018.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.

Door: Emilie Escher. Foto’s: Caro Bonink.

Geert Bokxem (73) was marinier en buschauffeur, krijgt kriebels van zweverigheid en zijn ‘dagelijks onderhoud’ bestaat uit yoga. 

Hij woont op de zevende verdieping van een flatgebouw in Amsterdam-West. Aan de horizon zie je de hoge gebouwen van de Zuidas. Er stijgt een vliegtuig op. ‘Het mooie is dat wij die hier wel zien maar niet horen,’ lacht hij. Geert Bokxem is 73 jaar maar heeft de houding en de motoriek van een jonge vent. Zijn ogen staan fel en levendig en zijn stem klinkt beslist en krachtig. Dat kan niet anders komen dan door zijn ‘dagelijks onderhoud’ zoals hij het zelf noemt. De yoga- en meditatieoefeningen, die hij al sinds jaar en dag in de vroege ochtend doet. ‘Het vertraagt de veroudering. Ik zie het verschil met leeftijdgenoten die maar één keer in de week een uurtje yoga doen. Je één keer per week uit de naad werken heeft weinig zin.’  

Overschatten

En dan geeft hij ook nog les, drie keer per week. Hatha, met een vleug Iyengar. De asana’s doet hij heel precies. ‘Ik ben een mierenneuker.’ Bij ouderen let hij erop dat ze zichzelf niet overschatten. ‘Ik had een 73-jarige oud-kampioen turnster, die moest ik afremmen omdat ze dacht dat ze alles in één keer kon.’ Luie donders of twijfelaars geeft hij weer een schop onder hun kont. Met ‘ik weet niet zeker of ik het wel kan’, moet je niet bij hem komen. ‘Flikker op, probéér het eerst. Het leven begint daar waar je comfortzone eindigt, zeg ik altijd tegen mijn leerlingen. Zoek je grenzen op. Dat heb ik bij de mariniers geleerd.’

De harde mariniers-opleiding was voor hem een ontsnapping aan het zwaar christelijke Dedemsvaart. ‘Ik hield altijd al van sportieve lichamelijke uitdagingen. Was goed in turnen. Het bood me ook economische onafhankelijkheid.’ Hoewel het hem een portie zelfdiscipline en uithoudingsvermogen gaf waar hij tot op de dag van vandaag van profiteert, kwam hij in gewetensnood. ‘Ik weet nog dat toen iemand vroeg wat ik deed, ik antwoordde: ‘Ik leer hoe ik zo snel en efficiënt mogelijk iemand moet doden.’ Het lukte hem om op grond van de wet op gewetensbezwaren de mariniers te verlaten en hij werd buschauffeur. Prima vak, maar het werk voor de ondernemingsraad vond hij het leukste. 

Verlicht

Toen hij 47 jaar werd vond er een levensbepalende gebeurtenis plaats. Hij ging naar een lezing van de Dalai Lama en kreeg de kans hem een vraag te stellen. ‘Ik vroeg hem: ‘hoe word ik verlicht?’ ‘Just sit on it,’ was het antwoord. Met andere woorden: mediteer. Hij ging mediteren bij Nico Tydeman en ging ook yogalessen volgen. Daar stelde hij zoveel vragen dat de leraar hem aanraadde zelf maar les te gaan geven. Hij volgde, naast zijn werk als buschauffeur, een opleiding bij Samsara. Toen hij als Samsara-leraar aan het werk was, vroeg zijn zwangere schoondochter: ‘Waarom ga je geen zwangerschapsyoga geven? Ik wil het liever van jou krijgen dan van een vreemde.’ Hij gíng zwangerschapsyoga geven en het was geweldig om betrokken te zijn bij zo’n bijzondere periode in iemands leven. Helemaal toen er een geboortekaartje kwam waarop de geboorte van ‘Gerarda’ werd aangekondigd. ‘Want dat klonk steviger dan Geertje’. 

Hij reed toen ook nog altijd op de bus. Toen hij een keer enthousiast over zwangerschapsyoga vertelde aan een collega-chauffeur, zei de man: ‘Dus jij zit in een hok met zwangere wijven en als ze nog niet zwanger zijn dan zorg je daar wel voor.’ Dat was de laatste keer dat hij op het werk iets over yoga losliet. ‘Ik dacht: laat maar.’ Dat mensen af en toe raar van hem opkijken is hij al van kinds af aan gewend. Toen hij op de lagere school touwtje sprong omdat hij had gehoord dat boksers dat ook deden, werd hij ook al vreemd aangekeken. Hetzelfde gebeurde toen hij tijdenszijn mariniers-opleiding op klassieke balletles ging, omdat hij had gehoord dat ballet fysiek zo zwaar was. ‘Lekker om de grenzen op te zoeken.’ 

Levensvragen

Naast alle fysieke inspanningen heeft hij altijd gelezen. Als tien-jarig jongetje las hij Homerus. ‘Bij de plaatselijke bibliotheek was er een juffrouw die me leuk vond en ze zei: ‘neem maar mee’, terwijl het eigenlijk niet kon. Het lezen is gebleven, tot op de dag van vandaag. Hij las alle belangrijke godsdienstige werken; Koran, Bijbel, Talmoed, maar ook De Imitatione Christi door Thomas à Kempis, dat hij van een hoogleraar filosofie kreeg. Op het ogenblijk is hij erg into Lao Tse. En al die levensvragen komen ook weer terug in zijn lessen. ‘Ik begin de lessen altijd met een stelling waar we dan een kwartiertje over praten. Deze week was het: je bent verantwoordelijk voor alle consequenties van de keuzes die je maakt. Ik zeg er altijd bij: ik heb het antwoord op de meeste vragen ook niet. Maar ik wil mensen aan het denken zetten.’ 

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 2 2019.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.

Door: Emilie Escher. Foto’s: Caro Bonink.

Anne Walsemann (77) was én showdanseres in het Parijse Lido én een van de eersten in Nederland die dansten en doceerden volgens de moderne danstechnieken van de Amerikaanse Martha Graham. Naast de dans was er ook Tai chi. ‘Dat zal ik blijven doen tot mijn graf.’

Het is nog vroeg in de ochtend. Anne, die met vierentwintig andere dames op leeftijd in een Amsterdams hofje woont, heeft de mooie tuin voor zich alleen. Geconcentreerd en langzaam doet ze haar dagelijkse Tai chi-oefeningen. Strekt zich uit naar de zon. Haar fiere houding en gratie verraden dat ze een leven vol dans achter de rug heeft. Maar ook haar manier van Tai chi beoefenen heeft iets van moderne dans. ‘Ooit zei iemand die me zo bezig zag, dat ze nog nooit iemand zo raar had zien dansen.’ 

We gaan achter in de tuin zitten. Anne woont elf jaar in het hofje en alle bewoners zijn eraan gewend dat ze elke dag Tai chi doet. ‘In het begin dachten ze: die doet maar wat, maar sinds ik de bewoners lesgeef beginnen ze het te begrijpen en krijg ik respect.’

Jong en soepel

Ook buiten de muren van het hofje is haar naam bekend. Deze zomer werd ze gevraagd om in het buurthuis een zomercursus te geven aan ouderen. Een paar dagen voor ons gesprek volgde ik daar op haar uitnodiging een les Chi kung-oefeningen, nauw verwant aan Tai chi. Op een ontspannen, leuke manier leerde ik met een groep jeugdige oudere dames van Anne ‘de kraanvogel’ en andere oefeningen die je jong en soepel houden. Als je ouder wordt verharden je zenuwen, en als je je armen beweegt zoals een kraanvogel zijn vleugels, dan verzacht je de zenuwen van je schouders en krijg je ruimte. Daarnaast stimuleerden we onze energiebanen door op onze armen en benen te kloppen. ‘Oefeningen die je elke dag kan doen om lekker oud te worden,’ aldus Anne, die daar zelf het beste voorbeeld van is.

Aan die lekkere oude dag ging een spannend en veelbewogen leven vooraf. Met alles wat Anne heeft meegemaakt zou je dit blad met gemak kunnen vullen. Ze bracht haar jeugd door in een kindertehuis nadat haar vader was gestorven en haar moeder de zorg voor de acht kinderen niet aankon. Toen ze in het kindertehuis kwam wist ze direct: nu sta ik er alleen voor. Zonder dat iemand er weet van had maakte ze later schoon bij haar broer, die in ruil daarvoor haar balletles betaalde. Dansen was wat ze het liefste wilde. 

Balletlessen

Op haar negentiende vertrok ze met honderd gespaarde guldens met de boot naar Londen. Ze wilde weg. Na drie nachten bij het Leger des Heils had ze nog maar zes shilling op zak. Ze ging op een bankje in het St James’s Park zitten en besloot te wachten tot er iets gebeurde. Die gedachte was zo geruststellend dat ze totaal ontspande. Op het bankje ontmoette ze een mooie, grote Ghanese man die haar meenam naar een au pair-bureau, dat haar bij een goed gezin onderbracht. En zo, binnen een paar uur, had ze van helemaal niks álles wat nodig was om het goed te hebben. De mogelijkheid om Engels te leren, balletlessen te nemen én zakgeld te krijgen!

In Ierland ontmoette ze ‘Miss Bluebell’, die haar uitnodigde om in het Parijse Lido te komen dansen, bij de Bluebell Girls. Alleen lange meisjes mochten meedoen. Ze heeft nog steeds een map met gekleurde veren van de kostuums. Terug in Nederland werd ze door danser Koert Stuyf uitgenodigd om mee te doen in zijn Contemporary Dance Company in Amsterdam, waar ze vier jaar danste volgens de Martha Graham-techniek, die haar weer zo inspireerde dat ze haar eigen studio in Den Haag begon. 

Eindeloze herhalingen

In die tijd, meer dan vijftig jaar geleden, zag ze een affiche met daarop een kleine Chinese man die stralend, met hoog opgeheven armen langs het strand liep. Zijn uitstraling was zo mooi dat ze dacht: dat wil ik ook. Hij gaf een workshop Tai chi in Duitsland; ze ging ernaartoe en het klikte. Zijn naam was Gia fu Feng. Hij leerde haar de choreografie, de bewegingen, de ademhaling. ‘Maar ik heb het zelf moeten uitvinden door eindeloze herhalingen en oefeningen. Je voelt of het goed zit.’ 

Eén keer in de week neemt ze een dag vrij en gaat ze lopen en zwemmen buiten de stad. ‘Maar dan,’ zegt Anne, ‘kan ik niet wachten totdat ik de volgende morgen weer kan beginnen met Tai chi. Elke keer leer ik weer bij. Heerlijk. Ik blijf dit gewoon lekker doen tot het graf.’

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 5 2018.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.

Tekst: Dorien Boorsteker. Foto’s: Caro Bonink

De 75-jarige Antonia Blom geeft wekelijks een yogales en volgt zelf vier yogalessen per week. ‘Yoga is mijn passie. En ik wil daarmee graag anderen inspireren.’ 

De twee trappen naar haar woning in de Amsterdamse binnenstad zijn zo steil, dat menig oudere al afhaakt bij de aanblik alleen. Maar Antonia van vijfenzeventig huppelt bijna naar boven en naar beneden, met een stralende lach. Alles aan Antonia straalt, haar ogen, haar huid en in haar lichte krullenbos heeft ze een roze bloem gestoken. ‘Ik woon hier al vijfenveertig jaar en aan weggaan denk ik nog niet. En zolang ik yoga beoefen kan ik hier blijven,’ lacht ze. ‘Yoga is een investering in jezelf en daar pluk ik nu de vruchten van.’

Vlinder

Yoga, sinds haar burnout kan ze niet meer zonder. Het overkwam haar toen ze tweeënveertig jaar was. Op was ze, helemaal op. Haar werk als ziekenverzorgster op de oncologieafdeling voor kinderen was de oorzaak, zegt ze: ‘Het was mooi werk, maar het was geven en nog eens geven.’ Wat doe je met een burnout, in een tijd dat niemand nog weet wat dat is? ‘Ik had een identiteitscrisis, ik wist niet wat ik moest doen. Niet meer de verpleging in, maar wat dan wel?” Hoe ze er precies op kwam, weet ze niet meer, maar ze ging een vastenweek doen. ‘Dat was toen nog onbekend hoor, er waren misschien twee plekken in het land waar je dat kon doen.’ Het was de eerste grote stap naar wat haar redding en levensmotto zou worden: zorg goed voor jezelf. Na de vastenweek ging ze macrobiotische kooklessen volgen. Verder deed ze fanatiek aan stretching, het voelde goed voor haar lijf maar het was niet helemaal bevredigend. ‘Ik voelde me alsof ik in een cocon zat, ik wilde fladderen en vlinder zijn en had ruimte nodig om dat te kunnen.’ 

Yoga is volledig

Antonia raadpleegde haar omgeving om uit te vinden wat zij zou kunnen doen om ruimte te krijgen. Onafhankelijk van elkaar gaven twee vrouwen haar dezelfde suggestie: ‘Svaha Yoga Amsterdam, dat was echt iets voor mij zeiden ze. Nou, wat doe je als twéé mensen dat zeggen?’ Het was een schot in de roos. De puzzelstukjes vielen op hun plaats. ‘De levensfilosofie van yoga, de ademhaling, de oefeningen, de meditatie en het zingen van mantra’s voelde voor mij volledig. Dit was wat ik moest doen, die twee vrouwen die op mijn pad kwamen waren gewoon engelen.’ Dertien jaar verder is ze nu en nog steeds trouw aan Svaha Yoga. Inmiddels als docent. ‘Acht jaar geleden heb ik mijn opleiding afgerond.’ 

Eigen seniorenklas

Yoga op je vijfenzeventigste is een onderwerp. Gaat het allemaal nog wel makkelijk? Antonia lacht. ‘Hoofdstand? Geen probleem. Het wiel doe ik ook nog zo. Maar de ene keer gaat het makkelijker dan de andere keer. Mijn leraar Patrick Vermeulen zegt dat als je licht denkt, de oefeningen ook licht voelen. Dat klopt, je kan jezelf programmeren.’ Bij Svaha Yoga heeft ze een eigen seniorenklas. Sinds kort geeft ze ook stoelyoga. ‘Omdat je ook dan nog prima kunt bewegen. Bewegen helpt voor alles. Depressie, stijfheid en pijn in je onderrug. Ik hoorde laatst een professor op de radio die dit beaamde. In India, waar ik in een ashram was, viel ik op mijn rug. Ik kon niets meer behalve rechtop staan en lopen. Draaien ging niet, bukken ging niet en zitten al helemaal niet. Gelukkig was er een ayurvedische kliniek om de hoek. Daar was een jonge yogaleraar waar ik dagelijks oefeningen mee deed. Het werkte, vijf weken later deed ik weer alle yogalessen mee.’

Alles overwinnen

Elk jaar gaat ze drie maanden naar India en bezoekt dan ook de Anandashram. ‘Daar zingen ze de hele dag mantra’s, heerlijk, dat doe ik thuis ook. In de ashram geef ik vrijwillig voetreflexmassages, laatst mocht ik zelfs de voeten van de Swami masseren.’ Ze glimt bij het verhaal. Blij zijn met wat er nu is, dat is haar leven. ‘Drie jaar geleden kreeg ik borstkanker. Ik nam mijn yogamatje mee naar het ziekenhuis, ik kon er alleen op zitten, maar dat gaf al rust. Waarom kreeg ik borstkanker? Ik leefde zo gezond. Soms krijg je gewoon geen antwoord.’ Yoga helpt haar om obstakels te overwinnen. De halve maan-houding geeft haar die kracht. ‘Bij de eerste halve maan moest de leraar mij flink ondersteunen. Maar ik bleef oefenen en nu ga ik als een veertje. Als ik zo sta, als een vliegtuig met mijn armen wijd, dan heb ik het gevoel dat ik alles kan overwinnen. Dat heeft yoga mij gegeven.’

Antonia Blom is op 28 september 2020 plotseling, na een hersenbloeding, tijdens haar verblijf in Zwitserland overleden.

Dit artikel is al eerder verschenen in ons blad Yoga Internationaal nr. 4 2018.

Ontvang voor slechts €19,95 zes keer per jaar hét blad over alles dat te maken heeft met yoga, meditatie, mindfulness en selfcare.