Categorie: Blogs

Yoga en christelijk onderwijs; yoga en religie, gaat dat samen? Yoga docenten krijgen nogal eens te maken met die vraag als het om het introduceren van yoga in het onderwijs gaat. Soms komen er heftige reacties van ouders waarop niet iedereen is voorbereid. Het is belangrijk om als leraar kalm te blijven en de dialoog open te houden.

Spiritualiteit is geen religie

Yoga komt uit India. Yoga is een filosofie en is spiritueel; d.w.z. erkent dat de mens (en dus het kind) niet alleen lichaam en denken is maar meer is dan dat; een ziel heeft. We spreken ook over ‘bezield’, of in het Engels ‘spirited’ wanneer iemand vervuld is van een groot ideaal of vol overgave leeft. Yoga beoogt door praktische invulling gezondheids bevorderend te zijn. De definitie van de World Health Organisation m.b.t. gezondheid is: “gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte; maar een welbevinden; fysiek, mentaal en spiritueel”. Dit is precies wat we met het promoten van yoga onderschrijven. Het is hier duidelijk dat ook de WHO verwijst naar spiritualiteit en dat dit iets anders is dan religieus.

Spelen is gezond

Kinderyoga wordt speels en dynamisch aangeboden. Kinderen leren veel verschillende houdingen die gebaseerd zijn op de dierenwereld, maar ook op geometrische vormen en inspirerende helden en heldinnen uit de mythologie. Door de houdingen te doen wordt het lichaam gerekt en gestrekt; de spieren soepel, de botten sterk, de adem diep en de inwendige organen voorzien van een goede bloed toevoer. Zo blijft of gaat alles goed werken. De houdingen hebben ook hun invloed op de gemoedstoestand en de emoties. Zo kunnen specifieke houdingen heel geschikt zijn of juist af te raden zijn voor een druk kind,een depressief kind, een verlegen kind enz.

Voor kinderen is het vaak heerlijk om yoga te doen. Er is geen competitie. Het is nooit fout. Yoga doe je voor jezelf. Zo goed mogelijk je eigen best. Kinderen leren op die manier niet alleen bewegen, maar ook over hun lichaam, hun adem en de beoefening nodigt tot respect voor zichzelf, elkaar en alles wat leeft. Het leert kinderen hoe ze zich kunnen concentreren en hoe ze kunnen ontspannen. Kinderen in deze huidige maatschappij moeten leren hoe ze bij zichzelf kunnen blijven. Er zijn ontzettend veel afleidingsmogelijkheden; het is makkelijk om uit balans te raken.

Er is een tendens in onze maatschappij om ons lichaam te negeren tot zich een probleem (pijn) aandient. Veel volwassenen hebben daar last van. Ook kinderen leren door dat voorbeeld gevoelens en signalen van hun lichaam niet op te pakken. En veel kinderen weten weinig over hun lichaam, vraag maar eens of ze weten waar hun hart zit! Veel kinderen tasten vertwijfeld rond en zeggen dat ze het niet kunnen vinden. Ze zijn oprecht (en terecht!) gefascineerd door het kloppen van hun hart en de ervaring van hun adem.

Yoga is praktische spiritualiteit

Yoga biedt waardevolle ‘tools; handvaten om met het leven om te gaan; door yoga te bieden op scholen kunnen we alle kinderen bereiken en zo de ‘volwassenen van morgen’, onze kinderen, helpen gezond te blijven, mentaal, fysiek én spiritueel. We hoeven niet bang te zijn voor het woord spiritueel, want het is een onderdeel van ons mens zijn. Yoga is praktisch, en de technieken bieden beweging met aandacht
( mindfulness) concentratie, ontspanning en compassie.

Daar zat ik dan. In De Biesbosch. Om vier dagen mijn mond te houden met alle ongemakkelijkheid van dien. Een prachtige natuurrijke omgeving en veel mogelijkheden om te leren de rust in mezelf te vinden. Maar waar bleef die rust nou? 

Het hier-en-nu

De kern van de retraite was loslaten, accepteren en in het hier-en-nu zijn. Vanaf dag één was er in mij al flinke weerstand aanwezig en deze was niet van plan zomaar te vertrekken. Alles begon stom te worden. Blijkbaar heb ik altijd verbinding gezocht en bevestiging gekregen door woorden te wisselen met mensen. Meer en meer sloot ik me af voor iedereen. Wat erg makkelijk is als je toch niet mag praten.

Teleurstelling in de retraite of in mezelf?

Op woensdag, halverwege de retraite, keek ik om me heen en zag ik hoe al deze vrouwen hun ritme hadden gevonden. Lezen, schrijven, wandelen, hardlopen. Van de kalme gezichten was duidelijk af te lezen dat veel mensen rust hadden gevonden en zelfs genoten. Anderen braken juist en konden alleen nog maar huilen. Maar er gebeurde ten minste iets. Het enige wat ik voelde was teleurstelling. Op dat moment dacht ik teleurstelling in de retraite, achteraf moet ik toegeven dat het teleurstelling in mezelf was.

Alles was geweldig georganiseerd en verzorgd. Je kon altijd bij de begeleiders terecht als er iets was. Toch had ik bedacht dat zij niet begrepen hoeveel pijn ik eigenlijk had en hoe het elke dag slechter begon te gaan. En in plaats van mezelf weer ‘terug te vinden’, begon ik de connectie met mezelf te verliezen. Waarom zat ik op slot en vond ik alles even prima als stom? Het antwoord kwam tijdens de laatste theorieles.

Compassiemeditatie

We sloten af met een compassiemeditatie. Dit betekende dat ik mezelf geluk en liefde moest toewensen (ook anderen, maar dat was makkelijk). En ik moest het nog menen ook. Tranen stroomden langs mijn wangen. Ik was tijdens deze retraite alleen maar bozer geworden op mijn lichaam, en dus op mezelf. Hoe kan ik mezelf nou iets goeds toewensen? Ik moet eerst perfect zijn voor ik compassie verdien en perfect word ik nooit vanwege mijn kapotte rug.

Vanaf dit besef ging letterlijk en figuurlijk de zon weer schijnen. En terwijl ik er vrede mee begon te krijgen, waren anderen heel toevallig ook ineens begripvoller. Iets met een binnenwereld die gereflecteerd werd misschien?

Best wel stom

Ook het eindgesprek, toen de stilte eindelijk weer werd doorbroken, viel me zwaar. Als een-na-laatste mocht ik vertellen wat ik van de retraite vond, wat ik had geleerd en wat ik zou meenemen. ‘Zo bijzonder, eindelijk weer rustig, helemaal mezelf gevonden.’ Dat was de tendens van de ervaringen van mijn groepsgenootjes. En daar stond ik dan. Terwijl ik begon te praten vloeiden de tranen al rijkelijk. Ik wilde niet ondankbaar klinken, maar toch ben ik eerlijk geweest: ‘Ik vond het best wel stom en ben heel blij dat ik naar huis mag.’

De begeleiders kwamen met de geruststellende woorden dat dit helemaal geen gekke of verkeerde ervaring was. Sommige mensen zien achteraf pas wat ze allemaal geleerd hebben. En ik ben er daar inderdaad één van. Eenmaal thuis zie ik waar alle weerstand vandaan kwam en ondanks dat ik op dat moment dacht dat er niets vanbinnen gebeurde, ben ik mezelf juist heel erg tegengekomen.

De wijze les

Mijn allerbelangrijkste les is dit: ik heb altijd, elke seconde van mijn leven, het recht en de mogelijkheid goed voor mijn lijf te zorgen. Ik hoef niet te wachten tot de pijn erg genoeg is, ik hoef niemand iets te bewijzen. Ik mag gewoon, ook als de pijn nog dragelijk is, op mijn grenzen letten. Lief zijn voor mijn rug hoeft geen reactie te zijn op pijn, het mag een automatisme worden.

‘Als je het niet kunt controleren, moet je het accepteren.’ 

Van tevoren vertrokken de gezichten van de mensen die ik vertelde dat ik op retraite zou gaan. ‘Goh, dat zou ik echt niet kunnen. Ik heb gehoord dat zoiets heel zwaar is. Sterkte.’ Langzaam begon het ook tot me door te dringen waar ik aan zou beginnen en de spanning nam toe. De mensen die hoorden dat ik vier dagen lang mijn mond moest houden, lachten me recht in mijn gezicht uit. Dit idee dat was voor hen echt te belachelijk voor woorden.

De retraite

Human Awakening heeft de retraites zo opgezet dat het voor iedereen toegankelijk is. Een midweek kost bijvoorbeeld maar 345 euro, een bedrag dat een stuk beter te behappen is dan de prijs van de meeste andere yogaretraites. In het bedrag zit alles inbegrepen. Overnachtingen in een oude boerderij in De Biesbosch, vegetarisch/veganistisch eten en drinken, yoga- en meditatielessen en persoonlijke begeleiding. Naast een midweek, kun je ook een weekend of week boeken. De retraites zijn het hele jaar door en je hoeft nergens ervaren in te zijn om mee te kunnen doen.

Een 24-jarig meisje in een bejaard lijf

Zonder verwachtingen vertrok ik naar De Biesbosch. Na het installeren van onze spullen was er een gesprek waarin iedereen kon delen waarom ze hier waren. Iets waar ik geen kant-en-klaar antwoord op had. Ik had maar één ding in gedachte dat het belangrijkste was om te vertellen. In een samenvatting bestaande uit wel drie hele zinnen probeerde ik de groep duidelijk te maken dat ik al meer dan 10 jaar elke dag pijn heb. Dat ik ondertussen 5 rugoperaties en liters tranen verder ben. Vandaag de dag heb ik een 24-jarige lichaam dat er slechter aan toe is dan dat van de gemiddelde 80-jarige. Ik zou dagenlang niet mogen praten en dus niet kunnen uitleggen waarom ik dingen wel, niet of anders doe.

Na die drie zinnen, volgegoten met nonchalance, bedacht ik me een mooi doel voor deze midweek. Opnieuw leren hoe ik met mijn lijf om moet gaan. Iets waar ik natuurlijk al bekend mee was, maar ook iets wat me telkens weer ontglipte wanneer ik het druk kreeg.

Geen perfecte yogi

De stilte ging in en daar kwam een flinke stoot ongemakkelijkheid bij kijken. Ik voelde me direct eenzaam, kroop in mijn schulp en maakte me zo onzichtbaar mogelijk. Mijn onbewuste doel was blijkbaar de perfecte deelnemer uithangen. Braaf het programma volgen en het liefst met een grote glimlach op mijn gezicht. Ik vond dus dat ik daarin vanaf de eerste seconde al keihard faalde.

Alles in stilte

De dagen hadden een vaste planning. Om 7 uur de eerste meditatie met aansluitend een yogales. Na een pauze waarin je kon ontbijten volgde een theorieles van anderhalf uur. Hierna was er ruimschoots de tijd om het allemaal te laten bezinken en lekker te gaan wandelen in de prachtige natuur, want pas 3 uur later begon de yogaworkshop. Deze werd gevolgd door nog een yogales en meditatie. Een deel van de groep ging hierna koken en om 7 uur kon iedereen aan tafel. Allemaal in stilte. Je bleek tijdens de lessen wel vragen te mogen stellen, maar het duurde even voor we dat door hadden.

Daar zat ik dan. In De Biesbosch. Om vier dagen mijn mond te houden met alle ongemakkelijkheid van dien. Een prachtige natuurrijke omgeving en veel mogelijkheden om te leren de rust in mezelf te vinden. Maar waar bleef die rust nou?  Lees het vervolg

Door yoga verbeteren kinderen op speelse wijze eigenschappen als stevigheid, focus, kracht, uithoudingsvermogen, ademhalingsoefeningen, souplesse en balans. Dit zijn niet alleen “lichamelijke condities”, maar ook fundamentele eigenschappen die een evenwichtige vorming van de persoonlijkheid en het karakter van het kind ondersteunen. Dat zorgt voor leuke Kids & Teens yoga avonturen.

Waarom yoga voor kinderen?

Mijn yogalessen hebben al vele kinderen (en volwassenen) een stralend en blij gevoel gegeven.  Daarbij verbetert het beoefenen van de yoga de grove- en fijne motoriek van het kind, versterkt het spierstelsel en verbetert de lichaamshouding. Dit heeft niet alleen een positief effect op het zelfbeeld, maar draagt ook bij aan meer zelfvertrouwen. Het concentratievermogen wordt vergroot waardoor leerprestaties vaak vooruitgaan.

Tenen Yoga

“Superleuk hoor yoga maar ik heb toch een vraag; wat is dat nu precies, tenen yoga?” Moos, blond haar blauwe ogen, kijkt mij vragend aan. “We oefenen toch allemaal verschillende houdingen, wanneer doen we dan alleen die tenen? “. Dan begint Pip te lachen, er staat ’teens’, niet tenen! “ Ahhh” zegt Moos, “ik dacht al”. 

Flowing Happy

Even later zitten we op onze yoga mat en gaat de pluche boeddha rond, wie iets wil delen over de afgelopen week mag dat doen maar het hoeft niet. Daarna klinkt Happy uit de speaker en volgt een zonnegroet waarin coole dansmoves, met gemak worden gecombineerd met een Three Legged Dog, Wild Thing en een zelfbedachte Tree Dab.

Voorover buigingen

In de les staan vandaag de voorover buigingen centraal, die zeggen iets over naar binnen keren en navoelen in je lijf. De child pose, of wel de steen bij de Kids & Teens, is daarvan het meest bekend. Door met je hoofd op de grond te rusten en je armen langs je lichaam te brengen (je handen bij je voeten), voel je de stilte, jezelf en je kracht.

De slappe lach

Bij de Teens is de steen favoriet, juist omdat ze dan even geen prikkels van buitenaf krijgen. Het leuke is dat je deze mooie ‘eenvoudige’ houding heel snel kunt omtoveren in diverse interactieve Acro houdingen. Door de steen met z’n tweetjes te doen (ruggen tegen elkaar, eentje wordt een steen en maakt zich rond. De ander zit in de hurkzit en plaatst zijn/haar billen voorzichtig op de de steen waarna hij/zij langzaam achteroverleunt over de steen heen), wordt het een houding op basis van vertrouwen en overgave.

De rollende steen is een variant waarbij eentje zich als steen rond en zwaar tegen de mat maakt, de ander probeert de steen zachtjes om te duwen. Dit geeft de kracht en gronding van de houding weer, zeker als de steen op een gegeven moment meegeeft en zich laat omrollen, wat weer symbolisch staat voor loslaten en bij de Teens vaak een slappe lach moment veroorzaakt.

Stenen Stapelen

Tot slot is er dan nog het stenen stapelen. De onderste steen zorgt ervoor dat hij/zij een stevige basis vormt. De tweede steen plaatst voorzichtig zijn knieën op de rug van de onderste steen net onder de schouderbladen en zorgt dat de onderbenen langs de ruggenwervel komen. Langzaam maakt de bovenste steen zich klein en bewaard zijn evenwicht. Door samen rustig te ademen te focussen op de houding blijf je in balans, super voor concentratie J

Zoveel verschillende stenen als er zijn, in kleur, grote, structuur enz. komen er met het uitvoeren van deze verschillende child poses diverse uitdagingen voorbij; loslaten, vertrouwen, kracht, concentratie, ademhaling, balans. Tijdens het doen van de oefeningen loop ik rond, help met uitvoeren en halverwege wisselen we van yogamaatje. Mijn ervaring is dat het doen van Acro yoga best wat teweeg kan brengen in een groep daarom is het extra belangrijk dat je altijd uitlegt dat het niet om het perfect uitvoeren van de houding gaat maar om het respect naar elkaar, en het voelen wat de oefening doet met je lijf.

Vrolijke tenen

Na een serie van verschillende voorover buigingen waaronder de hond, slingeraap en schildpad sluiten we af met de zittende voorover buiging; de tang. Als ik zeg, kom mooi rechtop zitten en maak je tenen vrolijk springt Moos op en zegt “daar zijn dan toch die tenen”. We tekenen met stift smileys op de achterkant van al onze tenen, dat helpt niet alleen bij de houding maar maakt ook nog eens super vrolijk.

Vandaag weer een gewone dag in de Ashram. Ik probeer tijdens de ochtendmeditatie mijn nieuwe meditatiestoel die ik gisteren in Rishikesh heb gekocht. Het is een soort klapstoeltje zonder poten waarop je in kleermakerszit kunt zitten en dan toch ondersteuning hebt bij je rug. Ik ben nog steeds aan het zoeken naar de ideale houding om in te mediteren en dit leek me wel een geschikte oplossing.

DOORSTROMING IN SUSHUMNA

Tijdens de meditatie heb ik minder last van mijn benen en heupen door de ondersteuning die het stoeltje geeft bij mijn rug. Toch merk ik dat dit ook niet voldoende is om goed rechtop te zitten. Ik bespreek het met Lea, één van de docenten. De filosofie hier is dat je hoofd, nek en rug in een rechte lijn moeten zijn en dat kan eigenlijk alleen als je op de grond zit en een goede ondersteuning hebt bij je heupen. Als de rug, nek en lijn recht zijn is er een doorstroming in Sushumna, het middenkanaal waar de chakra’s liggen en kom je gemakkelijker in meditatie. Daar ben ik me zeker van bewust en ik heb ook gemerkt dat dit zo is. De volgende sessie zal ik proberen om het stoeltje te gebruiken met een kussen of deken onder mijn heupen en kijken of dat gaat werken.

KARMA YOGA

We zijn weer aan de beurt voor Karma Yoga dat hier een dagelijks terugkerend ritueel is. Vorig jaar was het maar één keer per week en was het hier en daar echt niet zo schoon, maar nu wordt de keuken bijvoorbeeld elke dag gedaan. Ik krijg de taak van het afwassen van de borden, na het eten doet iedereen dat zelf maar het wordt nu nog een keertje extra nagekeken. Geen probleem om met deze warmte lekker met water bezig te zijn en ondertussen babbel ik wat met de andere gasten. Er is een Franse dame die Asthanga yoga lessen geeft in de buurt van Parijs. Ze is hier met een Indiase vriend waarmee ze altijd reist. Ze vertelt dat ze hier meer over Hatha yoga en meditatie wil leren om dat te kunnen toepassen in haar lessen. Er is ook een meisje uit Noorwegen en een Amerikaanse vrouw, Melanie, zij is heel beleefd en aardig en we praten onder het afwassen over relaties en kinderen. Ze vertelt dat ze niet getrouwd is en ook geen kinderen heeft en dat ze ons zo’n leuk stel vindt. Zelf ziet ze er uit als happy single en dat beaamt ze ook.

TANTRA YOGA

We volgen de verdiepingsles bij Swami Prayag Giri en dat gaat over Tantra Yoga. Zoals zij erover vertelt krijg ik er een heel ander beeld bij dan wat je meestal over Tantra krijgt. Ze zegt dat de Tantra literatuur één van de oudste geschriften is, naast de Veda’s. Shiva is de Guru van Tantra en Veda. Het gaat in Tantra over het non dualisme: er is maar één spirituele geest. Ze benoemt de stappen van het achtvoudig pad en ook deze hebben een relatie met de Tantra.
Het is opnieuw een boeiende les, waarbij ze de teksten eerst reciteert in het Sanskriet, waarbij wij het proberen na te zeggen en daarna de uitleg geeft. Het is lunchtijd en daarna tijd voor rust en ontspanning.

YOGA HIPPIES

Na de hathayogales en de meditatie is het tijd voor het eten. We besluiten om na het eten nog een keer naar Rishikesh te gaan. Gisteren zijn we in een muziekwinkel geweest en daar verkochten ze Indiase harmoniums. Ik overweeg om er één te kopen om het mantra zingen te kunnen begeleiden. Ze zijn hier een stuk goedkoper dan in Nederland, het zal alleen wel een probleem worden om het in Nederland te kunnen krijgen. We  nemen een tuk-tuk naar Rishikesh en daarna een volgende naar Laksman Jhula, bij de brug. Het is altijd een spelletje van afdingen om niet teveel te betalen voor de ritjes. Ik ben er niet zo goed in maar Arjen loopt gewoon weg als ze teveel vragen en meestal komt er daarna een andere chauffeur die het voor minder roepies wil doen. We krijgen in de winkel een demonstratie van de verschillende harmoniums. De man in de winkel lijkt niet echt geïnteresseerd om ons te helpen en eigenlijk vind ik dat ook niet zo vreemd. Het is hier een echt Yoga Mekka en er lopen verschillende hippie types in en uit die overal aanzitten en heel brutaal zijn. Het was me gisteren ook al opgevallen dat de sfeer hier heel anders is dan in de buurt van onze Ashram. Op elke hoek zit hier een yogaschool of Ashram en het publiek bestaat voornamelijk uit Yoga toeristen die een heel andere uitstraling hebben dan de ingetogen mensen bij de Swami Rama Ashram. Het is allemaal erg commercieel, schreeuwerig en overdreven en ik ben blij als we weer uit het centrum zijn in de buurt van de markt van Rishikesh. Ik besluit om het harmonium niet te kopen, het is niet het goede moment en ik weet ook niet zeker of ik het veel ga gebruiken.

ZOETE HAPJES

We kopen nog wat zoetigheid bij een winkeltje, daar had ik heel veel zin in. Het gaat tijdens de yogafilosofie vaak over het loskomen van verlangens. Die belemmeren je spirituele ontwikkeling en je meditatie. Ik merk dat er na het winkelen steeds meer verlangens komen van dingen die ik denk nodig te hebben. Dat is hoe het werkt zegt Swami Rama: je hebt een verlangen en daaruit ontstaat het volgende en zo blijf je gebonden aan je samskara’s, je gewoontepatronen. De zoete hapjes smaken lekker, het verlangen naar zoet is in ieder geval weer even gestild. Na veel moeite en afdingen bij verschillende tuk-tuk chauffeurs vinden we er uiteindelijk toch eentje die ons voor een redelijk bedrag weer terug wil brengen naar de Ashram. Nu proberen om al die indrukken weer achter ons te laten.

Lotte uit Weert vraagt: Ik word vaak snel benauwd bij pranayama-oefeningen (ademhaling). Kan ik daar iets aan doen? 

De ene keer gaat pranayama makkelijker dan de andere keer. Door niet te veel je best te doen, reageert je adem meer ontspannen. Dat voelt vaak al beter. Voel goed wat je aan kunt. Als het om tellen van de ademhalingen gaat, kun je altijd minder tellen dan de leraar aan geeft bijvoorbeeld. Of je neemt pauzes door je adem tussentijds even vrij te laten.

Stel je vraag aan Yoga International

Heb je vragen over yoga? Stel ze aan ons! De leukste vragen beantwoorden we in ons blad. En natuurlijk leggen we je vragen ook voor aan de bezoekers van onze website en aan onze Facebook-volgers. Ga naar yoga-international.nu/durftevragen.

Deze vraag verscheen in Yoga International 5 van 2017. #Durftevragen is deze keer beantwoord door Isolde Zandee van studio YogaToday in Weesp.